Het dagelijkse gebruik van smartphones maakt ons leven makkelijker, maar ook afhankelijker. Door de snelle digitalisering is het voor veel mensen onmogelijk om zonder hun smartphone te leven, omdat vrijwel alle belangrijke apps, bankzaken of andere noodzakelijke dingen hierop staan. Volgens onderzoeker Wouter Nieuwenhuizen van het Rathenau Instituut ligt het probleem niet bij ons smartphonegebruik waar we zo afhankelijk van zijn geworden. Het betreft met name de afhankelijkheid die wij van techbedrijven hebben.
Leven zonder smartphone?
We zijn afhankelijk van twee grote techbedrijven: Google en Apple. Wouter Nieuwenhuizen licht dit toe: ‘‘Op het moment dat je afhankelijk bent van bepaalde apps, zoals bijvoorbeeld bankapps, ben je in feite ook afhankelijk van of Google of Apple.’’ Voor wie geen smartphone wil gebruiken en onafhankelijk wil blijven van deze twee bedrijven, maakt het leven aanzienlijk lastiger.
Nieuwenhuizen geeft aan dat het niet om een simpele ja-of-nee vraag gaat: ‘‘Tuurlijk zijn er mensen die het lukt om zonder telefoon een leven te leiden. Het probleem zit hem in de afhankelijkheid die we hebben opgebouwd van deze twee grote techbedrijven. Het zou ook niet zo moeten zijn dat je heel grote offers moet brengen als je je niet als individueel afhankelijk wil maken van zo’n bedrijf.’’
Positieve en negatieve kanten
Wouter Nieuwenhuizen denkt dat digitalisering zowel positieve als negatieve kanten heeft. Volgens hem gaat het om de controle die je als individu en als samenleving hebt. ‘‘Het gaat erom wat kan het ons brengen. Als je in controle bent als individu maar ook als samenleving in hoe je technologie ontwikkelt en inzet, dan kan het hele mooie kanten hebben, maar als je het niet in controle hebt, brengt het ook allerlei risico’s met zich mee.’’ Op deze manier maak je jezelf misschien afhankelijk van bedrijven of een maker waar je niet afhankelijk van wil zijn. Er zouden in dit geval vooral problemen kunnen ontstaan als we digitalisering over ons heen laten komen, waarbij we als samenleving niet onze eigen keuzes daarin kunnen maken.
Afhankelijkheid van de overheid
De overheid in Nederland maakt veel gebruik van sociale media om te communiceren met burgers. Hier is al eerder kritiek op geweest. Zo besloot de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord te stoppen met crisiscommunicatie via X. Het platform zou volgens onderzoek onvoldoende bereik hebben. Zeker in tijden van rampen kan dit voor problemen zorgen. De communicatie gebeurt via Facebook of via X, terwijl dit platformen zijn die helemaal niet goed toegankelijk zijn zonder een account aan te maken bij deze bedrijven. ‘‘Dan maak je inwoners in feite afhankelijk van het afnemen van een dienst van zo’n bedrijf als je de communicatie van de overheid wilt zien en dat is wel problematisch.’’
Controle behouden
Het gebruik van smartphones brengt veel gemak met zich mee, maar ook bepaalde risico’s. Zoals Wouter Nieuwenhuizen uitlegt, ligt het probleem niet direct bij de technologie zelf, maar bij de afhankelijkheid die wij als samenleving hebben opgebouwd. Controle is hierbij dus cruciaal.
