Op 1 januari zijn de regels over huurtoeslag veranderd. Er zijn nu meer mensen die recht hebben op de toeslag. Wat hetzelfde blijft is het problematische systeem dat bepaald hoeveel toeslag iemand krijgt. “Ik denk dat in het systeem inherent een zwakte zit”, zegt Wilco van Dijk, hoogleraar Economisch Gedrag en directeur van Kenniscentrum Psychologie en Economisch Gedrag.

“En dan is de vraag: moeten we de mensen repareren, of moeten we kijken hoe we dat systeem beter aan kunnen laten sluiten op hoe mensen werken?”,  aldus Van Dijk.

Zwak systeem

Hoeveel huurtoeslag iemand uitgekeerd krijgt, wordt berekend op basis van een inschatting van hun inkomen. Die inschatting houdt geen rekening met eventuele schommelingen. Het is aan de ontvangers de taak om wisselingen in hun inkomen door te geven. Volgens Van Dijk zit hier het probleem. “Mensen met een wisselend inkomen moeten zelf actie ondernemen. Daar zit de zwakheid van het systeem.” Daarbovenop worden de toeslagen vastgesteld aan de hand van het inkomen dat door de Belastingdienst is goedgekeurd. Volgens Van Dijk wordt dat inkomen pas twee jaar later definitief goedgekeurd.

Om deze zwakheid uit het systeem te halen, zal verandering nodig zijn. “Dus dan moet je niet met voorschotten gaan werken, maar misschien met het inkomen van een jaar terug.” Maar ook dat kan niet helemaal overeenkomen met iemands huidige situatie, geeft Van Dijk toe.

Hij spreekt ook over ‘voorzichtige voorschotten’, waarbij mensen maar 80% van hun huurtoeslag op hun rekening gestort krijgen. Aan het eind van de streep kan die overige 20% als speling dienen, die kan je dan nog eventueel terugkrijgen. Op die manier voorkom je terugbetalingen.

Financiële educatie

Van Dijk schat inzetten op financiële educatie ook positief in. Hij noemt als voorbeeld het Finse schoolsysteem, daar is het verbeteren van de financiële geletterdheid opgenomen in de kerndoelen van het nationale curriculum. Finse leerlingen krijgen les in sparen, investeren en hoe je uit de schulden blijft.

“Financiële educatie kan leiden tot financieel geletterd gedrag, dat je op alle aspecten systematisch en weloverwogen nadenkt over financiële zaken.” Zo kan financiële educatie op de langere termijn helpen problemen te voorkomen.

Terugbetalen

Huurtoeslag is bedoeld als vangnet voor mensen die moeite hebben om hun huur te betalen. Dienst Toeslagen schat dat ongeveer 1,6 miljoen mensen in 2025 huurtoeslag ontvingen. “Vaak zijn het mensen die een wat minder inkomen hebben. Daarom hebben ze ook toeslagen nodig. Het is een groep die toch wel moeite heeft met rondkomen. Als ze dan een jaar later opeens een fiks bedrag moeten terugbetalen, dan past dat natuurlijk niet”, vertelt Van Dijk. “Als ze het voorschot al hebben gehad, dan hebben ze het waarschijnlijk al gebruikt.” Als het deze mensen dan niet lukt om deze terugbetaling te voltooien, dan kunnen de kosten oplopen. “Op die manier kan het vrij snel uit de hand lopen.”

Attenderen

Om mensen erop te attenderen dat zij hun inkomenswijzigingen door moeten geven, lanceerde Dienst Toeslagen in 2022 De campagne Check. Pas aan. En door. De organisatie verstuurt ook brieven om hetzelfde doel te bereiken. Toch steeg het aantal personen met geregistreerde problematische schulden tussen 2021 en 2023.

Van Dijk denkt dat het systeem waarmee de Belastingdienst mensen herinnert om vóór 1 april belastingaangifte te doen om uiterlijk 1 juni bericht te krijgen, ook goed kan werken voor huurtoeslag. In 2024 was er een piek te zien in het aantal mensen dat vlak voor 1 april belastingaangifte deed. “Het is voor veel mensen een soort van gewoonte. Dat zou bij toeslagen ook zo moeten zijn, dat je elk kwartaal je inkomen doorgeeft. Dat je iets van een herinnering krijgt met ‘Hey! is je inkomen verandert?’”

De nieuwe beleidswijziging bevat geen extra maatregelen om mensen te herinneren aan het doorgeven van inkomenswijzigingen, laat de woordvoerder van Dienst Toeslagen weten. Ook zijn er geen plannen om dat in de toekomst te veranderen.

Met de hand schrijven. Dat staat centraal in de week voor het handschrift. Het is niet alleen heel handig om te kunnen schrijven, het helpt ook tijdens het leren. Je onthoud de informatie sneller. Zelfs in een wereld vol telefoons, laptops en computers kunnen we niet zonder. Ingrid en Jorne van SchrijvenNL weten veel over het nut en belang van schrijven.

Het doel van SchrijvenNL is dat kinderen met plezier leren om vlot, vloeiend en leesbaar kunnen schrijven. ‘’Wij zijn een multidisciplinair platform met ook allerlei mensen die te maken hebben met handschrift’’, zegt Jorne. Hij geeft les aan kinderen in groep 1,2 en 3 en is docent handschrift op de pabo. Ingrid heeft tijdens haar master een test ontwikkeld om schrijfproblemen op te sporen. ‘’Daarna ben ik een beetje besmet met het schrijfvirus. Ik vind schrijven heel interessant’’, vertelt Ingrid.

‘’Er zijn veel oorzaken van schrijfproblemen zoals onvoldoende oefening, maar ook dyslexie of een gedragsprobleem. Als je tijdens de les alleen maar naar buiten staart maak je geen schrijfkilometers’’, zegt Ingrid. Schrijven is een vaardigheid. Oefenen zorgt ervoor dat je beter wordt.

Het handschrift is belangrijk omdat er tijdens schrijven en lezen meerdere hersengebieden actief zijn. Je hebt een visueel stukje, kinderen zien de letter. Tijdens de les wordt de letter uitgesproken en daar hoort een bepaalde klank bij. En als laatst schrijf je de letter. ‘’Doordat kinderen de letter op verschillende manieren benaderen, is het makkelijker om hem te onthouden’’, zegt Jorne. Daarom kun je bijvoorbeeld tijdens het leren beter schrijven. ‘’Schrijven is om te leren en typen om te produceren’’, zegt Ingrid.

Vooral leesbaar schrijven is heel belangrijk omdat de meeste toetsen op papier zijn. ‘’Wij horen nu dat het schrijftempo op middelbare scholen te laag ligt waardoor leerlingen niet op tijd klaar zijn met toetsen’’, zegt Jorne.

Digitalisering

Meer schrijven betekent niet minder digitaal. ‘’We moeten kinderen meegeven dat typen en schrijven allebei erg belangrijk zijn. Het is niet of-of, maar en-en’’, zegt Jorne. Sinds de komst van het digibord is de digitalisering van het onderwijs begonnen. ‘’Dat is niet erg, zeker niet zelfs. Maar doordat kinderen meer digitaal bezig zijn, maken ze minder schrijfkilometers. Daardoor wordt de kwaliteit van het handschrift slechter’’, zegt Jorne. Door dingen op te schrijven onthoud je het beter. Daarom kun je bijvoorbeeld tijdens het leren beter schrijven.

‘’Uiteindelijk gaat het om doelgericht communiceren. Want alleen als het leesbaar is, dan heeft het zijn kracht’’, zegt Jorne.