Prinsjesdag staat voor de deur, en nu de begroting de media al vroegtijdig heeft bereikt, zullen politici de aandacht nog meer moeten trekken door middel van de jaarlijkse hoedentraditie. Maar wat zit er precies achter deze hoedenparade op de derde dinsdag van september?

De eerste Prinsjesdag vond plaats in mei 1814, maar de traditie van het dragen van verschillende fascinerende hoeden stamt uit 1977. Nadat het dragen van hoeden bij officiële gelegenheden halverwege de 20e eeuw langzaam uit het standaard etiket verdween bracht VVD-Kamerlid Erica Terpstra de traditie nieuw leven in. Haar reden? “Als je in Den Haag op Prinsjesdag geen hoed draagt, wanneer dan wél?” 

Sindsdien trekken, voornamelijk vrouwelijke, politici alles weer uit de kast om de allermooiste hoed tijdens Prinsjesdag te dragen.

Het ontwerp

Voordat politici de aandacht kunnen trekken met hoeden in allerlei soorten en maten moeten deze eerst ontworpen worden. Hoedenontwerpster Berry Rutjes is een van de gezichten achter de fascinerende hoedenparade op de dag van de troonrede. Nadat ze mode studeerde in Den Haag, specialiseerde Rutjes zich aan het London College of Fashion in hoedenmakerij. Sinds 1990 heeft Rutjes een eigen atelier en winkel in Nederland. 

Hoe verloopt het proces van een hoedenontwerp voor Prinsjesdag?

Voor wie Rutjes de hoed ontwerpt, maakt voor haar geen verschil. Ook voor mensen binnen het Koninklijk Huis loopt het proces zoals bij elk ander. De gelegenheid is hierin de grootste factor. Vaak verschilt een hoed voor een speciale gelegenheid als een bruiloft ten opzichte van een hoed voor in het dagelijks leven.

“je moet een hoed dragen, je moet hem niet opzetten.”

Voor Rutjes is het totaalplaatje het belangrijkst. De hoed kan mooi op zichzelf zijn, maar komt pas echt goed naar voren wanneer deze perfect past bij de gehele outfit. Wanneer maatwerk, persoonlijkheid en de outfit samenkomen, is voor Rutjes dit totaalplaatje bereikt. 

Politieke statements

Tegelijkertijd zien we dat de schoonheid van de hoeden en outfits niet langer de enige graadmeter is. De laatste jaren hangt er een zichtbare politieke tint rondom deze traditie. Zo droeg SP-kamerlid Krista van Velzen in 2005 een 8 kilo wegend hoofddeksel gemaakt van gerecyclede autobanden. Dit als protest tegen het toenmalige wegenbeleid. 

Ook de Partij voor de Dieren staat bekend om het dragen van hoeden met een politieke boodschap. Zo droeg Marianne Thieme in 2016 een hoed met de tekst “man, man, man.” Om aandacht te vragen voor de kleine hoeveelheid vrouwen in de politiek. En kwam Esther Ouwehand in 2021 naar de troonrede met een hoed als afgekapte boomstam met het opschrift: “kappen met kappen.” 

“Ik ben politiek ongekleurd”

Rutjes zelf is geen groot fan van deze ontwikkeling. “Opvallen door de boodschap is niet mijn uitgangspunt als ontwerper.” Ze geeft aan dat de lijn tussen een hoed en een ‘hoedje’ voor carnaval in Nederland vaak erg dun is. “In die zin vind ik het wel jammer, maar dat is mijn mening.” Een hoed op Prinsjesdag is volgens Rutjes een mooie traditie, daarom wil zij zelf liever niet meewerken aan overduidelijk politiek getinte hoedjes. De herinnering aan schoonheid gaat voor Rutjes boven de herinnering aan opvallendheid.

De economische kant

De reden dat hoeden tijdens Prinsjesdag een traditie is geworden heeft ook te maken met het feit dat de hoed in het dagelijks leven minder gedragen werd. Ook hedendaags horen hoeden nog steeds niet bij de doorsnee outfit, stelt onder andere Quest. Desondanks ziet Rutjes wel een positieve ontwikkeling in de algehele hoedenbranche. 

“Wij zijn natuurlijk erg praktisch en we fietsen.” 

Of Prinsjesdag de reden is van de vooruitgang in de hoedenbranche is voor Rutjes onzeker. Ze heeft het idee dat de hoed niet helemaal in de Nederlandse cultuur zit. “Er is een groot verschil tussen de Italiaanse mode en die in Nederland.” Wel speelt Prinsjesdag volgens Rutjes een rol, “gelukkig hebben wij onze flamboyante koningin.” Ze heeft het idee dat mensen door het zien van de hoeden op Prinsjesdag toch doorkrijgen dat een hoed ook echt mooi kan passen bij een outfit. 

Aankomende Prinsjesdag

Wat wij precies kunnen verwachten als het gaat om specifieke trends en ontwikkelingen is voor Rutjes nog onbekend. “De hoed moet passen bij de persoon, dus wat is dan een trend?” Om erachter te komen hoe de politici zich tijdens Prinsjesdag gaan vertonen tijdens de troonrede, moeten we toch nog een weekje wachten. Maar dat deze editie weer indrukwekkend zal zijn, staat vast.