Reclame plaatjes van een broodje hamburger kunnen er vaak heel verleidelijk uitzien: perfect gesmolten kaas, frisse sla en een goudbruine hamburger op een vers broodje. Maar dan kijk je naar je daadwerkelijke burger, en lijkt het niet op het plaatje. Een officiële klacht van een consument roept de vraag op: waar ligt de grens tussen een aantrekkelijke reclame en misleiding?
Op 4 september 2026 diende een klant een klacht in tegen fastfoodketen Burger King. De Eurovlammer burger zou een misleidend beeld geven van de werkelijkheid. Volgens de klager weergaf de reclame van de hamburger van 1 euro een grotere hamburger dan hij daadwerkelijk kreeg. De klacht is uiteindelijk door de Reclame Code Commissie (RCC) afgewezen. Volgens de commissie was er onvoldoende reden om de reclame als misleidend te beoordelen.
Achter het plaatje
Er zit meer achter zo’n reclame dan je misschien denkt. Om een aantrekkelijke burger te maken, is wat tijd nodig, aldus de Amerikaanse foodfotograaf Skyler Burt. Volgens hem speelt de voorbereiding een grote rol. ‘Hamburgers zijn een van de meest uitdagende onderwerpen om te fotograferen en te stylen, omdat alle ingrediënten speciale aandacht nodig hebben’, vertelt Burt. Burgers worden laag voor laag opgebouwd en zorgvuldig geselecteerd op ingrediënten. Ook de grillmarkeringen op een burger worden aantrekkelijker gemaakt: ‘Grillmarkeringen worden gemaakt met een heet strijkijzer en kunnen worden bijgewerkt met een handbrander’.
Burt heeft zelf voor veel fastfoodketens mogen fotograferen. Hij merkte daar vooral hoe zorgvuldig er te werk werd gegaan: ‘Uit mijn ervaring met merken zijn ze heel zorgvuldig om ervoor te zorgen dat wat ze op elke foto vertegenwoordigen, ook echt is wat de klant krijgt. Als ze bijvoorbeeld een pizza serveren met 29 stukken pepperoni, is dat ook echt wat we op de foto hebben’.
Volgens Skyler Burt zit het verschil tussen de reclamefoto en het uiteindelijke product deels in de verpakking. ‘Een burger die met tijd en zorg op een set is opgebouwd, ziet er geweldig uit. Maar zodra je diezelfde burger in papier of een kartonnen doos wikkelt, zorgen de warmte en stoom ervoor dat de burger minder aantrekkelijk wordt’.
De consument
Jelle Hoekstra, oprichter van de Hamburger Bij el, heeft veel broodjes hamburgers gezien in zijn leven. Hijzelf ziet de verschillen vooral bij de grote ketens. ‘de McDonalds heeft vaak mooie video’s en foto’s van de Big Mac waarbij je alle onderdelen los ziet. Zo mooi zijn de ingrediënten in het echt niet’, vertelt Hoekstra als voorbeeld. ‘op reclamebeelden zie je soms perfect gesmolten kaas, mooie knapperige sla en een dikkere burger dan in de werkelijkheid’. Bij lokale restaurants ziet hij dit naar eigen zeggen veel minder gebeuren. Zij maken hun reclamefoto’s vaak zelf en portretteren daardoor hoe de burger er daadwerkelijk uitziet.
Ook (fast)foodrecensent Snackspert ziet met regelmaat de verschillen, vooral bij burgers: ‘Ze zijn minder gevuld, zijn meer in elkaar gezakt, ga zo maar door. Ik zie dit helaas bij elke fastfoodketen, er is er geen een die een realistisch beeld weergeeft’. Over de smaak is hij positiever, die valt volgens hem gelukkig altijd wel mee.
Naast de Eurovlammer kwam er ook in 2014 een officiële klacht over de beroemde Big Mac. Deze klager vond dat de afgebeelde burger er in de reclame aantrekkelijker uit zag. De RCC wees de klacht af, onder andere wegens gebrek aan aangeleverde foto’s.
Toezicht
De RCC beoordeelt op basis van klachten en meldingen door bijvoorbeeld consumenten of bedrijven of een reclame misleidend zou zijn. ‘Volgens artikel 7 en artikel 8 van de Nederlandse Reclame Code (NRC) mag reclame niet misleidend zijn. Dit betekent onder meer dat een reclame geen onjuiste of misleidende indruk mag wekken over de voornaamste kenmerken van een product. Denk aan de samenstelling, uitvoering of hoeveelheid ervan’, vertelt de RCC aan ons.
Maar wanneer is iets daadwerkelijk een misleidend product? Volgens hen bestaat daar geen vaste criteria voor: ‘Er bestaan geen vaste criteria die voorschrijven hoeveel een hamburger op een reclamefoto mag afwijken.’ Daarbij kijkt de commissie per geval naar de hele reclame, klanten verwachtingen en hoe het product er écht uit ziet. Een vaste grens tussen een aantrekkelijke reclamefoto en misleiding bestaat dus niet.
Wanneer de RCC oordeelt dat een reclame in strijd is met de NRC, kan zij aanbevelen om niet meer op die wijze reclame te maken. Als een adverteerder geen gevolg geeft aan een uitspraak, kan deze op de openbare non-compliantlijst van Stichting Reclame Code worden geplaatst. Daarmee wordt het onder de aandacht gebracht van toezichthouders, zoals de Autoriteit Consument en Markt. ‘De RCC legt zelf geen boetes op’, laten ze weten.
De verantwoordelijkheid voor de naleving ligt volgens de NRC bij de adverteerder zelf. ‘Het is belangrijk dat adverteerders en fotografen bij de beelden rekening houden met de verwachtingen van consumenten’.



