In het jaar waarin André Hazes 75 zou zijn geworden, is het Nederlandse levenslied springlevend, maar duidelijk veranderd. Waar het genre in de jaren vijftig en zestig nog sterk verbonden was met de Amsterdamse volksbuurten, is het inmiddels uitgegroeid tot een landelijke en digitale muziekstroming.
Artiesten zongen vroeger over armoede, liefde en het dagelijks leven in de wijk. Die herkenbare, lokale basis vormde jarenlang de kern van het levenslied. Met de opkomst van Hazes in de jaren tachtig verschoof dat beeld. Hij gaf het genre een moderner geluid en wist een veel breder publiek te bereiken, zonder de emotionele lading te verliezen. Daarmee werd het levenslied voor het eerst echt een nationaal fenomeen.
Ontwikkeling levenslied
Het levenslied heeft zich in de afgelopen decennia verder ontwikkeld. Tegenwoordig speelt het levenslied zich af in een wereld van streamingdiensten en sociale media, waar succes niet alleen via radio wordt bepaald. Volgens Emilie Sleven, radio-dj bij Sterren NL, is Nederlandstalige muziek de laatste tien jaar dan ook flink populairder geworden.
“Het genre beweegt mee met de tijd, zowel in productie als in thema’s,” legt ze uit. Ze ziet dat samenwerkingen tussen gevestigde artiesten en jonge makers een belangrijke rol spelen. Daardoor blijft het levenslied zichtbaar en aantrekkelijk voor een breed publiek. Tegelijkertijd stelt die nieuwe tijd ook eisen. Een artiest die vandaag hetzelfde klinkt als vroeger, valt minder op. Vernieuwing is nodig om door te breken, al moet de emotie van het levenslied wel behouden blijven.
Van drama naar feest
Michiel Sampon, onderdeel van de organisatie van Festival van het Levenslied, ziet ook nog een andere verandering. Hij geeft aan dat er eigenlijk twee soorten van het levenslied bestaan: Het klassieke levenslied over het lijden van het leven en juist de Nederlandse feestmuziek. De verandering die hij ziet is dat de tweede genoemde soort steeds populairder begint te worden. “Van drama naar feesten”, zegt Sampon. Volgens hem is de schaamte rondom het levenslied ook verdwenen: “10 tot 15 jaar geleden konden we echt niet zeggen dat we fan waren van dit soort hitjes.” Nu wilt en gaat iedereen gewoon naar shows als Muziekfeest van het Jaar en Festival van het Levenslied.
Toch zijn er ook nog dingen die hetzelfde blijven. Sampon ziet dat de kern hetzelfde blijft: “De teksten moeten niet te lastig worden, want het moet toegankelijk en makkelijk meezingbaar blijven.” Ook zijn het altijd de “gewone mensen” die het levenslied zingen: “Het zijn altijd wel types die je tegen kunt komen in de stad en het zijn geen geboren sterren.”
Opvallend is dat het ‘oude’ levenslied niet is verdwenen. Integendeel: ook jongere luisteraars weten de klassieke nummers nog steeds te vinden. Volgens Sleven komt dat doordat oudere hits regelmatig in een nieuw jasje worden gestoken. Jong publiek ontdekt zo niet alleen de nieuwe versies, maar ook het origineel. Vooral via sociale media blijven deze nummers leven. De herkenbaarheid en emotie zorgen ervoor dat het levenslied generatie-overstijgend is geworden.
Toegankelijkheid
Volgens Bas van Duren, hoofdredacteur bij 3voor12 Tilburg, ligt de grootste verandering achter de schermen. “Vroeger was muziek maken duur en ingewikkeld. Nu kan bijna iedereen het,” zegt hij. Met moderne software is produceren toegankelijker dan ooit, wat leidt tot een enorme hoeveelheid nieuwe muziek. “Er komen dagelijks honderdduizend nummers bij. Dan moet je echt iets onderscheidends hebben om op te vallen.” Ook marketing is compleet veranderd. Platforms als TikTok en Instagram spelen een grote rol in het succes van een nummer. Wat aanslaat op sociale media, kan binnen korte tijd uitgroeien tot een hit.
Minder dagelijks leven, meer ontsnapping
Naast die praktische veranderingen ziet Van Duren ook een verschuiving in de inhoud van het levenslied en de bijbehorende hits. Waar het genre vroeger draaide om herkenning en het bezingen van het echte leven, ligt de nadruk nu vaker op ontsnapping. “Muziek moet tegenwoordig energie geven en mensen laten ontsnappen van het dagelijks leven. Eenvoudige, makkelijk mee te zingen nummers hebben daardoor een groot bereik.” Tegelijkertijd benadrukt hij dat verandering altijd onderdeel is geweest van het levenslied. Artiesten bewegen mee met trends en geven het genre telkens een nieuwe vorm.
Het levenslied is daarmee niet verdwenen, maar voortdurend in ontwikkeling. Van de Amsterdamse volkswijk naar een digitaal publiek, en van accordeon naar moderne producties. De context is veranderd, de middelen zijn anders, maar de kern blijft herkenbaar: muziek die emoties raakt en mensen verbindt