Drie op de tien docenten in het voortgezet onderwijs denken dat jongens in redelijke tot sterke mate worden beïnvloed door online content over mannelijkheid: de zogeheten manosfeer. Dat blijkt uit onderzoek van Ipsos I&O. Bijna de helft (49 procent) van de ondervraagde docenten hoort maandelijks of vaker vrouwonvriendelijke grappen of opmerkingen van jongens richting meisjes en lhbti+-leerlingen. Volgens politicoloog en Amsterdams gemeenteraadslid Carla Kabamba is de aanpak van de manosfeer een gezamenlijke verantwoordelijkheid van media, zorg, onderwijs, ouders en overheid. Maar de aanpak is volgens haar niet proactief genoeg.

“Net zoals met sektes is het heel moeilijk om jezelf uit de manosfeer te halen, als je niet weggehaald wordt,” zegt Kabamba. Er moet volgens haar collectief gewerkt worden aan de online weerbaarheid, de innerlijke weerbaarheid en de psychologische weerbaarheid van kinderen. Binnen onderwijs, opvoeding, zorg maar ook media. “Voorkomen is beter dan genezen. De wortel is dat er een ongenoegen is in bepaalde jonge mensen. In deze Westerse wereld wordt dat ongenoegen constant gevoed.”

Een proactieve aanpak

Ook het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) wijst erop dat de verantwoordelijkheid voor de invloed van de manosfeer niet bij één partij ligt. Sociale-mediaplatforms kunnen door hun algoritmes jongeren die manosfeercontent bekijken vergelijkbare berichten voorschotelen. Hierdoor kan hun tijdlijn eenzijdiger worden, schrijft het NJi. Volgens Kabamba moet er oog zijn voor de grenzen van online beïnvloeding. Er moet ook worden gekeken naar hoe die kan worden beperkt. Dit kan bijvoorbeeld door bepaalde haatdragende accounts te blokkeren. Hier moet volgens haar proactieve interventie plaatsvinden.

Herkennen van signalen

Op scholen signaleren docenten vrouwonvriendelijke uitspraken. Ze voelen zich alleen niet altijd voorbereid genoeg om deze uitspraken te bespreken. Onderwijzers moeten worden getraind op hoe ze op die denkbeelden en gedachtes moeten anticiperen, zegt Kabamba.

Ouders spelen volgens Kabamba een rol in het herkennen van online beïnvloeding en het aangaan van gesprekken met hun kinderen over onzekerheid, gender en seksisme. Ook het Nederlands Jeugdinstituut benoemd het belang dat ouders en kinderen praten over hun online ervaringen. “Ouders en onderwijzers kunnen de vroege tekenen zien en herkennen. Denk aan niet luisteren naar een vrouwelijke lerares of herhalen wat de mannen van de manosfeer zeggen. Voordat het escaleert naar bijvoorbeeld geweld tegen een meisje,” zegt Kabamba.

De rol van media en overheid

De overheid kan ook helpen voorkomen dat kinderen in de manosfeer terecht komen. Dit kan bijvoorbeeld door onderzoeken te stimuleren, professionals te ondersteunen en toe te zien op de naleving van regels van online platforms. Kabamba geeft aan dat het beter is als vanuit de gemeente geregeld wordt dat ouders en scholen geïnformeerd worden over hoe ze kinderen kunnen beschermen tegen de manosfeer. Volgens Movisie, het landelijke kennisinstituut voor sociale vraagstukken, is er in Nederland ook nog weinig onderzoek naar de specifieke effecten en gevolgen van de manosfeer. Er is ook te weinig zicht op de mate waarin geweld wordt gemotiveerd door online vrouwenhaat.

Er begint volgens Kabamba al wel een verantwoordelijkheidsgevoel te ontstaan binnen de onderwijs en de zorg. De GGD heeft campagnes gevoerd die erop gericht zijn om met ouders en scholen te praten. “Er zijn gemeentes die met betrekking tot Andrew Tate praatsessies houden en die online weerbaarheidssessies geven. Ze regelen gratis trainingen voor de ouders. Ik denk dat de media hierin ook te weinig verantwoordelijkheid neemt. Zolang het voornamelijk een paar gemeentes zijn die als losse eilandjes hun best doen, en er voor de rest nog voldoende ruimte is om een nieuwe Andrew Tate te voeden, gaat het niet lukken.”