Schrijvers en journalisten komen in actie tegen Meta, het moederbedrijf van Facebook en Instagram. Bij het Nederlandse hoofdkantoor van het bedrijf protesteren zij tegen het gebruik van hun teksten om AI-modellen te trainen. De actie is onderdeel van Opstand.ai, een campagne van onder andere de Auteursbond, de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) en Stichting Lira. Zij vinden dat bedrijven niet zomaar geld kunnen verdienen met teksten die door anderen zijn gemaakt.

Waar haalt AI teksten vandaan?

De organisaties maken zich vooral zorgen over de manier waarop AI-bedrijven aan teksten komen. Volgens hen worden daarvoor onder andere boeken en artikelen gebruikt die via zogenoemde schaduwbibliotheken worden verspreid. Dat zijn websites waarop auteursrechtelijk beschermd materiaal zonder toestemming van de maker wordt aangeboden. Meta zou deze teksten hebben gebruikt voor het trainen van AI. De organisaties willen dat bedrijven duidelijk maken welke bronnen zij gebruiken en dat makers toestemming kunnen geven voor het gebruik van hun werk.

AI-model

“De modellen leren door teksten te analyseren en kijken daarbij naar de context waarin woorden worden gebruikt. Zo leren ze vragen te begrijpen en antwoorden te geven. Schrijvers willen niet dat hun boeken of posts daarvoor worden gebruikt, omdat ze daar geen toestemming voor hebben gegeven’’, zegt Mark Kattenberg, AI expert.

Als delen van hun teksten terugkomen in een antwoord kan dat de copyright regels schenden. “Het is alleen moeilijk om een rechtszaak te beginnen tegen een groot bedrijf als Facebook, omdat het moeilijk is om honderd procent hard te maken dat jouw tekst écht gebruikt is’’ ,vervolgt Kattenberg.

Juridisch conflict

Daarmee speelt ook een juridische discussie. AI-bedrijven kunnen zich beroepen op een uitzondering in het auteursrecht voor Text and Data Mining. Volgens de organisaties is het alleen de vraag of die uitzondering ook geldt voor het trainen van generatieve AI. Zij vinden dat daar meer duidelijkheid over moet komen. ‘’Zonder een goede regeling kan dit leiden tot een samenleving met minder onafhankelijke journalistiek en minder echte verhalen’’, zegt de NVJ. De big tech bedrijven willen geen contact met de betrokken partijen, alleen via advocaten. Milen van Boldrik, werknemer bij de NVJ zegt: ‘’Wij vertegenwoordigen journalisten dus wij moeten vechten tegen de big tech bedrijven die de teksten gebruiken zonder dat daar enige vergoeding aan zit. De journalisten hebben daar ook helemaal geen toestemming voor gegeven’’

Al eerder

Het is niet voor het eerst dat dit onderwerp ter discussie staat. De Auteursbond, Lira en de NVJ hebben Meta eerder gevraagd om te stoppen met het gebruik van teksten uit schaduwbibliotheken. Volgens de organisaties heeft het bedrijf daar onvoldoende duidelijkheid over gegeven. Met de actie willen schrijvers en journalisten laten zien dat de discussie over AI niet alleen gaat over nieuwe technologie, maar ook over de mensen van wie het materiaal wordt gebruikt om die technologie te ontwikkelen.