Je kind speelt vrolijk met speelzand, terwijl er wellicht kleine deeltjes asbest vrijkomen die hij of zij inademt. Dit komt helaas steeds vaker voor. Maar hoe gevaarlijk is dit nu en zou Nederland hierin strengere maatregelen moeten nemen? Deskundigen lichten dit toe.
Er is veel ophef over het asbest in het speelzand. Hierbij gaat het om het speelzand dat vanuit China komt. Het woord asbest alleen al zorgt voor veel zorgen, zeker bij de ouders. Maar hoe ernstig is de situatie nu echt? Volgens freelance journalist Fred Lardenoye, die veel over asbest heeft geschreven, hangt dit af van meerdere factoren. ‘‘Je hebt blauwe asbest en witte asbest, dus daar zitten al verschillen in hoe schadelijk het kan zijn.’’ Verder vertelt hij dat ook het nauwe contact met asbest van invloed is. Als in een product asbest zit, is het op zichzelf nog niet schadelijk. Pas wanneer het product door bepaalde omstandigheden gaat scheuren, breken of beschadigd raakt, dan kunnen die asbestdeeltjes vrijkomen en dan wordt het pas schadelijk of zelfs dodelijk.
Ook asbestdeskundige Jasper Kosters van onderzoeksbureau Admanstars, gespecialiseerd in asbest, vertelt over de gevaren van asbest. Het hangt vaak af van welke steensoort gebruikt wordt of het ligt aan de toevoegingen die tijdens het productieproces worden gebruikt. Daarnaast legt hij uit dat wanneer een materiaal steviger is, je meer moeite moet doen om de vezels eruit te krijgen. Neem hierbij het voorbeeld van asbest rioolbuizen. ‘‘Als die intact blijven gebeurt er niks, als je erin gaat zagen is het een ander verhaal.’’
Nederland strengere wetgeving
Volgens Frank Woreel van ondernemersorganisatie Samenwerkend Nederland is Europese afstemming van belang. ‘‘Europese en Nederlandse wetgeving moeten geharmoniseerd worden. Nederland is vaak de strengste van de hele klas.’’ Hetzelfde vindt Jasper Kosters. Het probleem van asbest in het speelzand ligt vooral bij het land van herkomst. Dit gaat dus nu puur om de zaken die vanuit China komen. ‘‘In Nederland is de controle en regelgeving veel scherper als het gaat om asbest.’’
Meer controle
Jasper Kosters benadrukt dat de controle op de materialen die de grens overgaan strenger gecontroleerd moeten worden. In het land van herkomst wordt er heel anders gedacht over asbest. Volgens die regelgeving is het veilig, terwijl wij in Nederland een andere maatstaaf hanteren. Hoewel er meer controle zou moeten zijn op de producten die de grens overgaan, vertelt Jasper Kosters dat je niet alles kan controleren. ‘‘De inspectie doet ongetwijfeld haar best, maar het blijft natuurlijk heel lastig. Zo zien we met enige regelmaat van de klok producten op de markt komen waar asbest in verwerkt is.’’
Verantwoordelijkheid
Voordat speelgoed de winkel in belandt, zijn er verschillende partijen verantwoordelijk. Fred Lardenoye legt uit dat in eerste instantie de fabrikant de verantwoordelijke is. In Nederland hebben wij wel allerlei soorten wetgeving die dit reguleren. ‘‘Als er gevaarlijke stoffen inzitten, moet het ook heel nadrukkelijk vermeld worden. En in dit soort gevallen weet ik niet of dat gebeurd is.’’ Daar ligt ook een verantwoordelijkheid bij de inspectie vindt hij. ‘‘Kinderspeelgoed dat ons land binnenkomt moet ook aan allerlei regels voldoen.’’
Hoewel de verantwoordelijkheid bij de producenten en inspectie ligt, benadrukt Frank Woreel dat de overheid als klassieke taak heeft om voor de veiligheid te zorgen, maar dat dit soort risico’s nooit volledig kunnen worden uitgesloten. ‘‘Mensen kijken naar de overheid, want we lopen risico’s. Dan moet de overheid er maar voor zorgen dat die risico’s worden geëlimineerd. Dat kan gewoon niet. Die risico’s bestaan altijd.’’
Verbod
Als er zoveel ophef en gedoe over is, zou een verbod dan niet alles makkelijker maken? Jasper Kosters vertelt dat dit in praktijk wat lastiger gaat. Volgens hem zou er internationaal een volledig verbod op het gebruik van asbest moeten komen. ‘‘Hierbij zouden dan wel ook alle landen daarin mee moeten gaan en dat is tot op heden onuitvoerbaar gebleken, omdat er ook nog steeds landen zijn die asbest niet altijd als een gevaarlijke stof beschouwen of zelfs nog zelf leverancier zijn van ruwe asbest.’’ Deze landen zullen dus niet zo snel overgaan op een volledig verbod. Wat Nederland betreft, kan er nog wat verbeterd worden in de inspectie op producten die de grens overgaan. En op die manier vermijden dat dit soort schadelijke risico’s optreden, zeker bij kinderen.
