Experts twijfelen over de veiligheid rondom uitvakken in voetbalstadions. “De bouwkundige staat van sommige uitvakken is zo slecht dat er sprake is van afbrokkelend beton, kapotte stoelen of een onveilig dak. Daarnaast is er te weinig vluchtwegcapaciteit en laten clubs bij de catering en toiletten ook steken liggen”, stelt veiligheidsexpert Frank Wijnveld.
Frank Wijnveld is veiligheidsexpert en adviseur bij het Event Safety Institute (ESI). Binnen Nederland had hij jarenlang zitting in diverse onderzoekscommissies en in landelijke expert- en klankbordgroepen rond voetbal en veiligheid, waaronder binnen de KNVB. Om de veiligheid en gastvrijheid in uitvakken van voetbalstadions te kunnen beoordelen, kijkt Wijnveld naar drie aspecten: safety, security en service. “Allereerst beoordelen we de veiligheidsrisico’s, waarbij we kijken naar de bouwkundige staat van de vakken”, stelt hij. “Daarnaast zien we dat er vaak te weinig vluchtwegcapaciteit is en dat hekken met kettingen zijn vastgemaakt. Hierdoor kunnen de hekken niet snel worden opengemaakt, wat in strijd is met de regelgeving”, verteld hij. “Rondom de service is het vaak ook niet goed. Zo zie je DIXI’S staan en zijn er allerlei twijfelachtige cateringpunten, dat als je de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit erop zou afsturen, deze direct gesloten zouden worden.”
Zorgen uiten
Wie ook vraagtekens heeft bij de veiligheid van uitvakken is Frank Kriellaars. Hij is voorzitter van Supporterscollectief Nederland, deskundige op het gebied van veiligheid, en lid van de KingZine, de supportersvereniging van Willem II. Kriellaars maakte zich tijdens een bezoek aan het uitvak van NAC Breda zorgen over de nooduitgangen en vluchtroutes. “Er is slechts één in- en uitgang, en je kunt alleen onderlangs weg als de hekken openstaan. Voordat dat kan, moeten eerst handelingen worden verricht”, legt hij uit. Om te kijken hoe dit zat, probeerde hij een nooddeur te openen, maar ging deze toen niet open. “Ik heb de club hierover geïnformeerd en mijn zorgen uitgesproken. Later vertelde de club mij dat er een steward achter de deur stond die deze in geval van nood kan openen. Dat is niet ideaal, maar geeft wel enigszins geruststelling”, zegt Kriellaars.
Niet meer van deze tijd
Volgens Wijnveld past het huidige gebruik van uitvakken bovendien niet bij de bouw en het oorspronkelijke ontwerp van de vakken. “Waar supporters vroeger vooral zaten, staan zij nu vaak dicht op elkaar, wat extra veiligheidsrisico’s met zich meebrengt. Er kan een domino-effect ontstaan wanneer iemand een duw krijgt, met als gevolg dat mensen naar beneden vallen.” Op verzoek van de UEFA deed Wijnveld samen met Kenny Scott, hoofd van de Sports Grounds Safety Authority, hier verder onderzoek naar en pleitte zei voor de zogenoemde ‘continuous barries’. Dat zijn doorlopende rails die voorkomen dat mensen voorover kunnen vallen.
Eindverantwoordelijken en problemen
“Uiteindelijk zijn de gemeente, de club, de politie en de brandweer er gezamenlijk verantwoordelijk voor”, zegt Wijnveld. “De gemeente moet toezicht houden op de staat en veiligheid van het stadion, maar de controle wordt vaak verdeeld. De politie kijkt naar de beveiliging en inzet van stewards, de brandweer naar de vluchtwegen en de gemeentelijke constructeur houdt toezicht op het hekwerk, het dak en de bouwkundige staat.”
Het probleem is volgens Wijnveld dat deze partijen vaak niet over voldoende specifieke kennis beschikken. “Voor medewerkers van gemeenten en politie bestaan er geen gerichte opleidingen waarin wordt aangeleerd waar zij precies op moeten letten bij de beoordeling van stadionveiligheid. Daarnaast investeren clubs hun geld liever in thuisvakken of versterkingen, in de hoop op meer seizoenkaarthouders, terwijl uitsupporters vaak als lastig worden gezien en daardoor minder prioriteit krijgen”, zegt hij.
Lastige supporters
Ook Kriellaars kan dit bevestigen. Zo werd er in 2023 het uitvak van Willem II verbouwd. De gemeente had toen veiligheidseisen opgesteld om de supportersstromen te scheiden, maar volgens Kriellaars werd dit niet vanuit een noodsituatie gedaan. Willem II koos onder leiding van Martin van Geel, voormalig directeur, voor een aanpak die het uitvak dichtgetimmerd deed lijken. “Vanaf het begin hebben wij aangegeven dat wij het hier niet mee eens waren en wilden meebeslissen. Maar de beslissing was al genomen en kon niet meer worden teruggedraaid. Wij zijn uiteindelijk wel de ervaringsdeskundigen hierin, want wij moeten van de faciliteiten gebruikmaken”, stelt hij. Volgens Kriellaars gaat hierdoor de kwaliteit van het bezoek van een wedstrijd achteruit, worden uitsupporters als lastig gezien en niet gastvrij ontvangen.
Toezicht beperkt
Wijnveld concludeert tot slot dat het belangrijk is dat de bestaande regelgeving strikt wordt nageleefd. “De KNVB-licentie bepaalt de hoofdlijnen, het competitiehandboek geeft de verdere concrete invulling. Politie, gemeente en brandweer moeten hierop toezien, maar dat gebeurt te weinig”, stelt hij.
