Van 11 tot en met 13 mei organiseert de Nederlandse UNESCO Commissie de Actiedagen Weerbaar Erfgoed. Elk jaar, in de week van 14 mei, vinden er door heel Nederland preventieve bijeenkomsten plaats voor organisaties en professionals die in het teken staan om de weerbaarheid van cultuur en erfgoed te vergroten in tijden van verschillende crisissen. En wat zouden wij als burgers zelf kunnen doen om een stukje weerbaar erfgoed te beschermen?
‘Cultuur verbind ons. Dat is wat onze ziel raakt en wij als mensen bewonderen,’ vertelt Vida Verest, projectsecretaris van de actiedagen. ‘Als het Meisje met de Parel wordt aangevallen dan raakt dat een cultuur, ons als Nederlanders, omdat het een icoon is van onze samenleving. Er zit een stukje bezieling in ons culturele erfgoed verbonden en daardoor geven wij er als mensen waarde aan.’
Dat erfgoed kwetsbaar is, blijkt uit dit soort bewuste acties: klimaatactivisten die kunstwerken bekladden met soep of diefstallen in musea. ‘Dat raakt ons en moet iets aan gedaan worden.’
Met die reden zijn de actiedagen ook opgezet. In 1954 werd in Den Haag het eerste UNESCO-verdrag voor de bescherming van cultureel erfgoed tijdens gewapende conflicten ondertekend. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden monumenten, musea en andere culturele plekken namelijk bewust vernietigd om samenlevingen te ontwrichten. Dit culturele verdrag is gemaakt om daar tegenin te gaan.
Deze dreigingen zie je vandaag de dag nog steeds terug. Denk aan de oorlogsdreigingen, maar ook door cyberaanvallen en extreme weersomstandigheden. Verest noemt als voorbeeld de overstromingen in Limburg van een paar jaar geleden. ‘Wat doet een museumdirecteur als zijn museum plotseling onder water dreigt te lopen? Hoe red je een collectie? En wat als de stroom 72 uur lang uitvalt? Dat zijn vragen waar organisaties over moeten nadenken.’ Tijdens deze actiedagen komen organisaties samen om hier over na te denken.
Maar ook thuis kan je nadenken hoe jij erfgoed kan beschermen. Welk voorwerp zou jij meenemen als je plotseling je huis zou moeten verlaten? Wat zit er in je noodpakket? Voor Verest laat dat zien wat erfgoed eigenlijk betekent. ‘Misschien neem je een trui van je oma mee, omdat daar herinneringen en familiegeschiedenis aan vastzitten. Dat is ook erfgoed. Iets dat jou verbindt met je verleden en met wie je bent.’
