Prinsjesdag 2026 bij Ey!Daily
Welkom bij dit liveblog! Onze verslaggevers zijn onderweg naar Den Haag om de ontwikkelingen bij te houden voor studenten en starters. Volg het laatste nieuws hier bij Ey!Daily.
Vandaag volgen onder andere de protestacties, de Glazen Koets en de balkonscène.
Home Blog
Lees hier terug over Prinsjesdag
Roep naar aandacht voor Yazan Kafarneh tijdens Oscars
Bij de Oscars van 2024 gingen de reacties op sociale media niet alleen over de winnaars. Het overgrote deel van de reacties ging over Yazan Kafarneh uit Gaza. Het gaat om reacties als: ‘Yazan Kafarneh had a favourite movie too’ en ‘Would love to hear artists speak about Yazan Kafarneh’.
Er gaan al een tijdje video’s en foto’s rond op het internet van een jongen genaamd Yazan Kafarneh. Hij was een 10-jarige jongen uit Palestina. Er wordt bij de video’s beschreven dat hij leidde aan acute ondervoeding en daarom overleden is in het Abu Yusuf al-Najjar Ziekenhuis, gelegen in de stad Rafah in Gaza. Door dehydratatie, niet genoeg eten en gebrek aan de juiste hoeveelheid medicatie en medische hulp is hij aan zijn einde gekomen. Op sociale media gaat rond dat de oorzaak hiervan de bombardementen en insluiting vanuit Israël zijn. Hierdoor kan de humanitaire hulp niet in Gaza komen. Op een video waarop de vader van Yazan Kafarneh te zien is, begraaft de vader zijn zoon met zijn blote handen. Hij zegt: ’Nooit in mijn leven had ik gedacht dat mijn zoon dood zou gaan van honger. Ik had nooit gedacht dat hij dit punt zou bereiken. En hier ben ik hem aan het begraven met mijn handen.’
Online reacties op de Oscars socials
Dit raakte een grote groep mensen. Veel pro-Palestina aanhangers wilden actie ondernemen en aandacht vragen voor deze gebeurtenis. TikTokker @TooMeanToBean nam bijvoorbeeld actie doormiddel van een oproep op zijn account. Deze video ging viral. Hij geeft hierin zijn volgers de opdracht om tijdens de Oscars reacties achter te laten op het TikTok account van de Oscars. In het specifiek opmerkingen over Abu Yusuf Al-Kafarneh. @TooMeanToBean was niet de enige die hier een video over plaatste. @angie__mariee kwam met het idee. “We wisten dat veel mensen zouden kijken naar de Oscars. Het leek ons een goed moment om aandacht te vragen voor de uithongering in Gaza vanuit Israël”; Verteld @TooMeanToBean. “Veel Amerikanen zijn zich hier niet bewust van”.
Dit werd opgepakt door een groot publiek en dat is terug te zien bij elke video die door de Oscars werd gepost. Bij het scrollen door de reacties op TikTok is het uniek om een reactie te vinden die niet over Yazan Kafarneh gaat.
Tienduizenden euro’s gestolen uit pensioenpotje door hackers: ‘Waarom een bank beroven, als je het ook van achter je laptop kan doen’
Persoonlijke informatie worden steeds vaker online te koop aangeboden. Een voorbeeld hiervan is de site Genesis Market, waar tot voor kort wachtwoorden en bankgegevens gekocht konden worden. Verschillende cyberexperts waarschuwen voor dit opkomende fenomeen, wat ook in Nederland
voorkomt.
Recentelijk veroordeelde de rechtbank Rotterdam nog de 33-jarige Marko uit Barendrecht voor het kopen van gestolen gegevens. Tijdens een wereldwijd politieonderzoek kwam aan het licht dat de man voor tienduizenden euro’s aan wachtwoorden had bemachtigd via Genesis Market. Zo stal hij onder andere 78.000 euro uit het pensioenpotje van een zeventiger. Phishing is het sturen van nep berichten waarin mensen hun persoonlijk gegevens invoeren, die daarna bij de hacker terecht komen. Malware is de verzamelnaam voor virussen die ervoor zorgen dat je bestanden gehackt worden en er persoonlijke informatie vrijkomt. Dit soort sites komen dus vooral aan wachtwoorden en accounts via phishing, malware en lekken in verschillende databases.
Slechte beveiliging
Ook kunnen databases van bedrijven gehackt worden waardoor er veel persoonlijke gegevens vrijkomen. ‘’Als jouw bedrijf een slechte beveiliging heeft is de kans groter dat je gegevens gelekt kunnen worden.’’ vertelt Melanie Rieback, CEO en Co-founder van Radically Open Security. Die wachtwoorden komen dan op de site terecht om vervolgens voor veel geld verkocht te worden. Dit zijn pakketjes van persoonlijke informatie zoals je bankgegevens, “Dit zijn je wachtwoorden, vinger afdrukken en accountnamen”, vertelt Rieback. Ook kon Genesis Market met malware ervoor zorgen dat de wachtwoorden die de gebruiker kocht steeds geüpdatet werden vertelt Wouter van Dongen, Ethisch Hacker en CEO van DongIT.
Groeiend probleem
Sites zoals een Genesis Market zijn niet uniek volgens Rieback:’’Ze komen vooral voor op het deep/dark web.’’ Ze worden door criminele organisaties opgezet en verwijderen om de keer alle logins van de gebruikers. ‘’Als de politie vraagt naar wie er ingelogd hebben op de sites kunnen ze het niet makkelijk achterhalen.’’
Volgens Van Dongen wordt dit een steeds groter probleem: ‘’Tegenwoordig is het steeds makkelijker om aan verschillende malware te komen, anoniem te blijven en het opzetten van de sites zoals Genesis Market. Aan de andere kant zien we dat organisaties zoals de FBI niet stilzitten om dit soort sites offline te halen.’’
Foto uitgelicht: ANP/Koen van Weel
Winterse buien zorgen voor vertraging op het spoor
Door de vele sneeuwval de afgelopen dagen zijn er steeds meer problemen op het spoor. Treinen die uitvallen of veel vertraging hebben. Veel reizigers hebben er last van en komen te laat op school of werk. Meteoroloog Floris Lafeber liet weten dat we niet veel meer sneeuw hoeven te verwachten de komende dagen.
Klimmendaal (Arnhem) in actie voor ALS
Dit jaar heeft Serious Request ervoor gekozen om geld in te zamelen voor ALS. Bij revalidatiecentrum Klimmendaal in Arnhem zijn ze daar volop voor bezig voor het goede doel. Er zijn kraampjes met zelfgemaakte spulletjes, voor de medewerkers is er een interactief spel georganiseerd, een bioscoopfilm en nog veel meer, sponsorlopen en nog veel meer. We spreken met Wim van Minkelen die een jaar geleden gediagnosticeerd is met ALS. Sinds dat moment is zijn leven volledig veranderd, maar dat houdt hem niet tegen om alsnog positief te blijven.
Vitesse supporters rellen tijdens wedstrijd tegen Feyenoord
ARNHEM – Afgelopen zondag liep de wedstrijd tussen Vitesse en Feyenoord volledig uit de hand. In de slotfase betraden een aantal Vitesse supporters vanaf de Zuid-Tribune het veld. Een toeschouwer van de Oost-Tribune verteld: ‘’Ik vond dit betreurenswaardig. Ik keek het met lede ogen aan. Je raakt er inmiddels aan gewend helaas. Je ziet dit ontoelaatbare gedrag terug in heel de maatschappij.’’ Algemeen directeur ad interim Peter Rovers verteld: ‘’Emoties horen bij voetbal, maar dit kan nooit de bedoeling zijn.’’
In de laatste paar minuten van de wedstrijd klommen 15 à 20 leden van de harde kern van Vitesse over de reling. Een supporter van de Zuid-tribune vertelt: ”De reden dat de jongens vanaf de Zuid-Tribune naar de West-Tribune zijn gerend is omdat er een grote groep Feyenoordsupporters daar zaten, dat is iets wat niet hoort”. Elke voetbalclub heeft een uit-vak waar supporters van de tegenstander mogen zitten. “Het heeft dus niks te maken met de club, de spelers of de scheids maar puur omdat er Feyenoordsupporters op de thuis tribune aanwezig waren.”
Het is de relschoppers niet gelukt om de Feyenoord aanhang aan te vliegen omdat er te veel beveiliging aanwezig was. Voordat ze het veld betraden was de sfeer is het station luchtig. Er heerste wel spanning bij de supporters, maar dat kwam door het spel en niet onderling naar elkaar. “Voor heel even was ik trots op Arnhem dat ze zich braaf gedroegen”. Vertelde een supporter van de Oost-tribune. “Zo jammer dat ze het voor iedereen verpesten, maar vooral voor de spelers. Je komt natuurlijk naar een wedstrijd kijken om de spelers aan te moedigen en zo mee te genieten van het spel. Ik snap dus niet waarom je het zou staken door een vechtpartij te starten midden in het spel.”
De oorzaak
De reden achter deze actie was volgens een van de supporters van de Zuid-tribune, het feit dat seizoenkaarthouders van Vitesse hun kaarten hebben doorverkocht aan Feyenoordsupporters. “Ik keur het natuurlijk absoluut niet goed wat er is gebeurd, want je maakt je eigen club er mee kapot. Je brengt je eigen supporters en club in een slecht daglicht maar ik begrijp de frustratie van de jongens. Het gebeurt al jaren en het moet een keer stoppen want keer op keer gaat het fout.”
Ook de supportersvereniging van Vitesse beaamd dat dit al jaren en probleem is. In een kort statement laten zij weten: “Ondanks dat de club dit erkent en er in het voortraject alles aan heeft gedaan om te voorkomen dat er grote groepen uitsupporters in de thuisvakken terecht zouden komen bleek dit tijdens de wedstrijd toch het geval te zijn. We zullen met de club in gesprek gaan hoe dit in de toekomst nog verder voorkomen kan worden en waar de ruimte zit om op de wedstrijddag zelf uitgebreidere handhaving in het stadion toe te passen.”
Oplossingen
Wat de supporters betreft ligt de verantwoordelijkheid grotendeels bij de club. Vitesse zou moeten zorgen dat bij wedstrijden tegen grote clubs kaarten niet gemakkelijk door te verkopen zijn met een andere naam. Meer handhaving zou ook eventueel een oplossing kunnen zijn. Een supporter verteld: ‘’Een politieagent schrikt bepaalde mensen toch af om bepaalde acties te nemen. Maar ja, of politieagenten nog zin hebben om zich daarvoor in te zetten… dat is de vraag. ’’ Peter Rovers reageert: “Hoewel er voorafgaand aan de wedstrijd al enkele honderden tickets in de thuisvakken zijn geblokkeerd, zullen we onze huidige manier van kaartverkoop en handhaving gaan evalueren.”
“Deze idioten moeten direct afgevoerd worden en nooit meer toelaten bij wedstrijden. Tevens alle kosten op hen verhalen.”
Vitesse is samen met de KNVB een onderzoek gestart naar de herrieschoppers met hulp van de politie. Tot nu toe zijn er 3 mensen opgepakt. De voetbalbond eist voor alle fans die zich hebben misdragen een landelijk stadionverbod van 5 jaar, en een boete van minimaal 450,- euro. Sven Strijbosch, woordvoerder van Vitesse, verteld: “Vooralsnog zijn er helaas geen updates te melden, behalve dat we het natuurlijk ontzettend betreuren. Helemaal in een tijd waar onze supporters er de afgelopen maanden, ondanks de onzekere situatie, volop achter gingen staan. Zaak om dit exces aan te pakken en met al die goedwillende supporters op een goede manier door te gaan.”
Dertienjarige rawstyle-dj ‘Miss Isa’ heeft grote plannen dit jaar
Miss Isa, oftewel Isabella Levijn, kun je kennen van haar optredens op hardstylefestivals zoals Rebellion en Elektrum. Ze is pas dertien jaar, maar haar carrière loopt als een trein. Dit jaar heeft ze ambitieuze plannen, waaronder optredens op nog grotere festivals en het uitbrengen van haar eigen nummer.
Bronnen muziek (klik hier)
Miss Isa – Set Rebellion 2023 op Soundcloud:
Fraw & Imperatorz – The Raw Breaker
Kronos – New Generation
Mutilator & Fraw – Can You Feel It
Omnya & Neroz – It’s Showtime
Het Amsterdam Light Festival, meer dan alleen mooie lichtjes
Afgelopen woensdag is het Amsterdam Light Festival van start gegaan. Naast de route langs de verschillende kunstwerken, geeft het festival ook workshops aan basisscholen in Amsterdam. Ieder jaar doet er een kunstenaar mee, die samen met de leerlingen een kunstwerk voor het festival maakt.
Begin
In 2008 startte Jorie Wieriks, van juf op straat, met workshops geven in de klas rondom het Amsterdam Light Festival. Ze deed dit op eigen initiatief en bracht zelf kunstenaars in de klas. Na vijf à zes jaar ging het festival een samenwerking aan, omdat het zo erg aansloeg en ook om het beter te organiseren. Nu is het de negende editie dat ze dit samen doen.
3e workshop
Dit jaar doet ook basisschool Samenspel mee met het educatietraject. Het programma bestaat uit drie workshops en als afsluiter gaan de leerlingen met een vaartocht langs de kunstwerken. Uit heel Amsterdam doen er in totaal ongeveer 1500 leerlingen mee met daarvan zes klassen van Samenspel. Zo ook groep 7C waar vrijdagmiddag de derde workshop werd gegeven. Nienke Brokke, kunstenaar, gaf deze laatste workshop waarin de kinderen informatie kregen over de verschillende kunstwerken. De leerlingen gaan namelijk als gids de tour geven aan hun ouders en tijdens de rondvaart vertelt elk kind een klein stukje over een kunstwerk.
Tijdens de workshop moesten de kinderen een geheugenkaart met tekeningen maken. Zo hebben ze geheugensteuntjes bij de verhalen over de kunstwerken bedacht. Bijvoorbeeld bij het kunstwerk waar je een meneer met een VR-bril ziet springen, tekenende de kinderen een bril en dan iets waar ze graag in zouden springen. Je zag tekeningen van water, bubbels, wolken, en een kip voorbijkomen. Bij het kunstwerk van de gevangen man in zijn telefoon deden ze een spel om te zien hoe zij met hen telefoon omgingen. Vragen als “heb je een schermtijd?” (zes kinderen van de twintig wel) en “mag je een scherm bij het avondeten?” (vier niet) kwamen langs. Bij de vraag of ze vonden dat hun ouders te veel op hun telefoon zaten, zei iedereen ja. ´´Als ik soms iets vraag, blijft mama op haar scherm kijken en dan moet ik lang wachten. Ik vraag het dan tien keer en dan zegt ze: Wacht even!’’, vertelt een meisje in de klas.
1e & 2e workshop
In de eerste workshop gingen de leerlingen met de kunstenaar Yasser Ballemans aan het kunstwerk werken, Next connection. De kinderen leerden over verbindingen. Verbindingen tussen de leerlingen onderling, met andere kinderen in de stad, verbindingen die nodig zijn voor het internet en AI en de letterlijke verbindingen tussen de bewoners die met de vele bruggen in de stad tot stand komen. Het uitganspunt van het kunstwerk is dat je mensen niet uit het oog moet verliezen en als opdracht gingen ze elkaars irissen onderzoeken. Ze tekende daarna elk een uniek iris, wat uiteindelijk terug in het kunstwerk te zien is.
De tweede workshop ging over het ontstaan van Amsterdam, de bruggen, kades en alles wat de stad met elkaar verbindt. De leerlingen maakte een brug en leerde zo over stevige verbindingen. Er was elke keer een mysterie gast uit het werkveld bij, waarvan de kinderen het beroep moesten raden. Zo kregen ze een beeld over hoeveel verschillende soorten mensen bij dit onderwerp betrokken zijn. Ielano (10) uit 7C vond dit de leukste workshop door het bouwen, maar kijkt stiekem toch het meeste uit naar de vaartocht op 8 december.
Geheugenkaart van Nilaiya (10)
Voedselbank in Tilburg maakt verschil: Tijdens de feestdagen voeden we 2200 mensen.
Door: Jenny Wanders
Het feestdagenseizoen is begonnen en daarbij gaan veel mensen naar de supermarkt om voedsel in te slaan voor de feestdagen. Voor veel gezinnen in Tilburg die het financieel niet zo breed hebben is een uitgebreid diner voor de feestdagen niet vanzelfsprekend. Wel is er voor deze gezinnen een alternatief: de Tilburgse Voedselbank.
Meer dan 750 gezinnen in Tilburg hebben financiële problemen en kunnen daardoor geen voedsel meer kopen. De Tilburgse Voedselbank helpt deze gezinnen door voedsel aan hen te verstrekken dat niet meer verkocht wordt, maar wel nog voor consumptie geschikt is. Het voedsel wordt gratis beschikbaar gesteld door supermarkten en andere voedselleveranciers
Feestdagen seizoen
Volgens Ien de Kock, directrice van de Tilburgse Voedselbank proberen de vrijwilligers van de Tilburgse Voedselbank de drukte van de feestdagen voor te zijn door in november de voorbereidingen te doen van de organisatie en bestellingen in december. ‘’Deze maand krijgen de gezinnen extra veel boodschappen mee in verband met Sinterklaas en Kerstmis. We weten dat de decembermaand druk wordt en daarom beginnen we in november al met de voorbereidingen. Dan komen ook de eerste bestellingen al binnen. Door op tijd te beginnen kunnen we op andere dagen de voedselpakketten samenstellen en wegbrengen’’
Op de vraag of de Tilburgse Voedselbank vrijwilligers tekortkomt, geeft de Kock aan dat ze genoeg vrijwilligers hebben die bereid zijn te helpen tijdens de feestdagen. ‘’In november beginnen we met de voorbereidingen en dan geven we aan dat we nog extra vrijwilligers zoeken. We vragen of ze flexibel inzetbaar zijn in de maand december. Als we gesloten zijn met kerst dan vragen we of ze nog een of twee andere dagen kunnen komen. De bereidheid is enorm bij vrijwilligers en ze willen altijd meedenken. Mijn boodschap aan Tilburgers is; denk eens na of je zelf een paar uurtjes in de week vrij hebt om mee te kunnen helpen in onze winkel, want daar zijn we altijd wel blij mee.’’
Voedselhulp
‘’Vorig jaar hebben we aan 750 gezinnen boodschappen gegeven,’’ gaat de Kock verder. ‘’Tijdens de feestdagen voeden we 2200 mensen. Dit gaat om mensen die denken in aanmerking te komen voor voedselhulpen, die mogen gewoon vrij komen inlopen en dan checkt ons klantenteam of hun aanvraag kansrijk is of niet. Daarna mogen ze gewoon komen winkelen.’’
Protest in Tilburg: dit zeggen demonstranten
Vrijdagavond 24 november is er in Tilburg gedemonstreerd tegen de PVV. Deze partij is heeft na de verkiezingen van woensdag 22 de meeste stemmen gekregen.
Er waren meerdere organisaties aanwezig in Tilburg, een daarvan was is KwilT. Deze organisatie staat voor samenredzaamheid in Tilburg. De mensen stonden met verschillende vlaggen en borden met teksten op straat. Ook werd er een uur lang verschillende liederen gezongen.
Wilders spreekt Nederlanders toe na winnende uitslag van Exitpoll
”Nederland bedankt”, daarmee sloot de lijsttrekker van de PVV zijn toespraak af na de uitgekomen uitslag van de Exitpoll. De poll is gedaan door het Nederlandse onderzoeksbureau Ipsos in opdracht van de NOS en RTL Nieuws. Hier kwam de PVV met 35 zetels, wat een winst is van 18 zetels ten opzichte van de vorige verkiezingen, als winnaar uit. Hiernavolgend kwam Groenlink-PvdA om de hoek kijken met 25 zetels, een toename van 8 zetels ten opzichte van 2021. Tot slot sloot de VVD als derde aan met 24 zetels, een verlies van maar liefst 10 zetels.
Verder leed CDA flink verlies met 10 zetels en kwam uit een magere 5, D66 idem dito met een stevige afgang van 14 zetels (uitkomend op 10), NSC boekte als nieuwkomer flink zetelgrond door met 20 zetels iedereen te verrassen en de BBB schoof omhoog met een winst van 6 zetels door het totaal van 7 te halen. De twee onderstaande artikelen zijn ook door EyDaily geschreven over de jonge kiezer: PVV grootste partij mbo-studenten en middelbare scholieren, peilingen peilingen en nog meer peilingen: wat voor invloed heeft dat op de jonge kiezer.
Toespraak Wilders
Geert Wilders reageert in videovorm op X op de uitslag van de Exitpoll.
RTL Nieuws maakte de politieke dominante aangaande de uitslag prominent: ”wij zijn niet meer te negeren”, aldus het nieuwsbericht RTL Nieuws. Verder wordt de bereidheid en vastberadenheid om samen te werken met andere partijen van de PVV belicht: ”we moeten over onze eigen schaduw heen te stappen”.
RTL Nieuws Nieuwsbericht
Voxpop verkiezingen Breda
Ik ging de straat op met de vraag of mensen gaan stemmen, op welke partij en welke juist niet. Dit geeft een beeld weer over hoe mensen denken over het stemmen.
De belangrijkste maatregelen uit de miljoenennota
Koning Willem-Alexander heeft tijdens de Troonrede de miljoenennota bekend gemaakt. De zorgverzekering voor de basispremie stijgt. Er is 2 miljard euro minder beschikbaar gesteld voor de aanleg van nieuwe wegen. En er komt hulp beschikbaar voor scholieren die thuis problemen hebben. Dit zijn de belangrijkste maatregelen:
Wonen
- Volgend jaar zal de huurtoeslag met ongeveer 30 euro verhoogd worden. 1,5 miljoen huishoudens zullen hiervan profiteren.
- Projectontwikkelaars kampen met hoge rente en dure bouwmaterialen. Het kabinet zal een extra bedrag van 50 miljoen euro beschikbaar stellen om hen te ondersteunen. Hierdoor zal de totale financiering voor dit doel uitkomen op 300 miljoen euro waardoor bouwprojecten kunnen worden voortgezet.
Zorg
- Bezuinigingen op ouderenzorg en verpleeghuizen worden deels geannuleerd.
- De zorgpremie voor de basisverzekering stijgt hoogstwaarschijnlijk naar gemiddeld 149 euro per maand. Dat is 12 euro meer dan nu.
- De zorgtoeslag voor mensen met een laag inkomen wordt 127 euro per maand.
Verkeer
- Er gaat niet bezuinigd worden op onderhoud en renovatie aan wegen, het spoor en waterwegen. Komend jaar is daarvoor 4,6 miljard euro vrijgemaakt.
- Door bezuinigen is er 2 miljard euro minder beschikbaar voor de aanleg van nieuwe wegen. Ook is er minder budget voor het doortrekken van sommige ov-verbindingen.
Belastingen
- De accijns op bier en sigaretten worden verhoogd.
- Gepensioneerden gaan meer belasting betalen.
- Hogere inkomens gaan meer betalen.
- De winstvrijstelling van mkb’ers gaat omlaag met 1,5 procent.
- Het heffingsvrije vermogen wordt aangepast. Je gaat eerder en meer belasting over je spaargeld betalen.
- Het toeslagpartnerbegrip wordt aangepast. Wanneer bijvoorbeeld een grootouder bij hun kind gaat wonen, bijvoorbeeld omdat ze mantelzorg nodig hebben, worden ze niet meer gekort op hun toeslagen. Als je je energierekening niet kunt betalen blijft er een noodfonds beschikbaar.
Landbouw en natuur
- Er komt 1 miljard euro beschikbaar voor de financiering van de opkoop van piekbelasters dichtbij natuurgebieden.
- De aanleg van bomen, heggen en plassen wordt door het kabinet gestimuleerd. Hier komt 15 miljoen euro voor beschikbaar.
- Er komt 50 miljoen euro beschikbaar tussen 2025 en 2029 om de afzet van biologisch voedsel te stimuleren.
Defensie
- Er wordt in 2024 21,4 miljard euro uitgetrokken voor defensie. In 2023 was dit nog 15,2 miljard euro.
- Nieuwe militairen gaan komend jaar sneller instromen.
- Nederlandse eenheden moeten beter getraind zijn en flinke voorraadniveaus hebben, omdat ze vaker stand-by moeten staan.
- Defensie zet in op ondersteuning van eenheden.
Werken
- De verhoging van de arbeidskorting (belastingvoordeel voor werkenden) wordt verhoogd met 115 euro. Dit kost het kabinet 200 miljoen euro.
- De lonen stijgen gemiddeld met 5,4 procent met een inflatie van 3,6 procent. Netto is dat 1,8 procent, wordt geschat door het kabinet.
Onderwijs
- Er komt extra hulp beschikbaar voor scholieren die thuis problemen hebben.
- Zowel in Nederland als in het Caribisch gebied wordt er 166 miljoen euro gestoken in het aanleveren van één gratis maaltijd per dag op scholen.
- Het onderwijs aan asielzoekers kost 58,9 miljoen euro meer dan verwacht.
Bestaanszekerheid
- De bijstand en de AOW stijgen mee met het minimumloon.
- Het bedrag voor het kindgebonden budget gaat omhoog. Maximaal 750 euro per jaar voor het eerste kind. Voor het tweede kind wordt dat 883 euro. Bedragen voor oudere kinderen gaan extra omhoog met maximaal 400 euro voor kinderen tussen de leeftijd 12 en 17 jaar.
- De jonggehandicaptenkorting wordt in stand gehouden waardoor deze mensen netto 200 euro meer over houden.
- De Nederlander gaat er 1,8 procent in koopkracht op vooruit. Alleenstaande ouders die niet werken en mensen in de AOW leveren juist in.
Veiligheid
- Verkeersboetes gaan met 10 procent omhoog.
- Er wordt vanaf 2023 10 miljoen euro per jaar uitgetrokken op beveiligingsmaatregelen aan huis voor burgemeesters, wethouders, gedeputeerden en waterschapbestuurders.
Asiel
- Er wordt tot 2026 3,5 miljard euro meer in de asielopvang gestoken.
- Het kabinet stelt zo’n 4 miljard euro extra om de instroom van asielzoekers beter te laten verlopen.
- Er komt een vast aantal opvangbedden voor asielzoekers. De schatting is 41.000 plekken.
- Er is 3,2 miljard euro begroot voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne.
Seksueel overschrijdend gedrag op de agenda in de zorg
In het chirurgische werkveld in het Verenigd Koninkrijk komt misbruik veel voor. Het komt voornamelijk voor bij vrouwelijke werknemers. In Nederland kwamen er in 2021 nog 370 meldingen binnen van seksueel overschrijdend gedrag binnen de zorg.
Het onderzoek dat gepubliceerd is door het wetenschappelijke tijdschrift British Journal of Surgery, spreekt over een patroon binnen de zorg in de VK. Vrouwelijke artsen die nog in opleiding zijn of aan het begin van hun carrière staan, blijken vaak slachtoffer te worden van misbruik door ervaren mannelijke chirurgen. Zij werken in een hiërarchische omgeving, wat volgens de BBC leidt tot een zwijgcultuur. “Het zijn hiërarchische systemen en dat is volstrekt onacceptabel”, meldt Michel van Erp van communicatie Zorgvakbond NU´91.
Het onderzoek speelt zich af in de VK, maar het thema seksueel overschrijdend gedrag staat ook op de agenda binnen de Nederlandse zorg. “Wij proberen het onderwerp grensoverschrijdend gedrag bespreekbaar te maken. Het eerste wat moet gebeuren is dat mensen überhaupt veilig kunnen werken en het is natuurlijk belangrijk als iets fout gaat zij dit kunnen bespreken”, aldus communicatie Zorgvakbond NU´91.
Nederland
Seksueel overschrijdend gedrag is een thema dat ieder land aan gaat. ‘’In de zorg werken heel veel mensen heel nauw met elkaar samen. Het is belangrijk dat we dit thema bespreekbaar maken zodat iedereen het voor zichzelf duidelijk heeft wat wel niet geaccepteerd wordt’’, legt Michel van Erp uit. De hiërarchische systemen die in de VK voorkomen, spelen zich ook af in Nederland. ‘’De hiërarchie binnen de zorg is gelukkig voor mijn idee door de jaren heen veranderd in Nederland. Zo stonden voorheen sommige artsen boven anderen maar in het heden staat de zorg veel meer naast elkaar én is de rangorde steeds meer aan het vervagen.’’
De relatie tussen arts in opleiding en de arts die hen beoordeelt wordt in Nederland streng in de gaten gehouden. Als binnen deze relatie macht overschrijdend gedrag vertoond wordt, komen daar hoge sancties op. ‘’Ik vind ook dat je niet in dit vakgebied hoort als je overschrijdend gedrag vertoont.‘’
Esther Ouwehand: “Stoppen was geen optie”
DEN HAAG, 13 september – Het bestuur van Partij voor de Dieren stapt op na felle kritiek. Dat kreeg Esther Ouwehand, lijsttrekker van PvdD, te horen vlak voor de opname van College Tour. Eerder deze week bleek dat er meerdere integriteitsmeldingen tegen haar waren ingediend.
Intern conflict
Meerdere keren heeft Esther Ouwehand, tot ongenoegen van haar partijbestuur, geprobeerd haar partij te moderniseren op het gebied van democratisering. In een allerlaatste poging om het interne conflict op te lossen, stuurt Ouwehand een brief: “Het bericht is niet bedoeld als dreigement, maar ik brand op als het bestuur geen veranderingen onderneemt”. Toch had ze nooit verwacht dat haar mail naar het partijbestuur zou uitlekken.
Vlak na het sturen van de brief, werden er integriteitsmeldingen ingediend tegen de lijsttrekker. Daarop volgde een ‘hele heftige groeistuip’, aldus Ouwehand in College Tour. Naar eigen zeggen heeft ze altijd eerlijk, rechtstreeks en open gehandeld. “Ik weet nog steeds niet wat de integriteitsmeldingen inhouden”, vertelt ze tegen presentator Twan Huys, “Ik ben er erg van geschrokken.”
De partijleider heeft voor het eerst hulp moeten inzetten van een advocaat. “Het congres moest instemmen dat ik lijsttrekker werd. Dit heeft het partijbestuur op alle mogelijke manieren gedwarsboomd. Ik heb mijn advocaten gevraagd hoe ik met deze situatie om moest gaan.”
“Stoppen was geen optie”
Over de vraag of ze eraan gedacht heeft om te stoppen hoeft ze niet lang na te denken. “Als partijleider kan ik al die mensen die het met me eens zijn niet in de steek laten. Het is alleen heel akelig dat het zo’n harde strijd is geworden. Dit deed iets met mijn gezondheid, maar stoppen was geen optie”. Vertelt ze tegen onze redactie.
“Het is alleen heel akelig dat het zo’n harde strijd is geworden. Dit deed iets met mijn gezondheid, maar stoppen was geen optie.”
Esther Ouwehand
Verder geeft Ouwehand aan dat er nu een interim-bestuur moet komen. Dit is het tijdelijk vervullen van een bepaalde functie, in dit geval een tijdelijk bestuur en dat zal er komen nadat het bestuur opstapt donderdag. “Ik ga ervan uit dat we nu goede mensen binnen de partij krijgen. Zij zullen niet in een keer alles voor elkaar krijgen, maar zullen wel een open houding hebben, hervormingsgezind zijn en de principes accepteren zoals dat hoort.”
Verkopen van Belgische winkels als poging om Big Bazar te redden
LEEUWARDEN, 8 september – Big Bazar wil zijn Belgische ketens verkopen om te zorgen dat de positie van de schuldeisers niet verslechterd. Dit bleek tijdens de rechtbankzitting in Leeuwarden, meldt het ANP. De rechter verdiepte zich een tweede keer over de vraag of Big Bazar een speciale afkoelingsperiode krijgt.
De koopjesketen telt in totaal meer dan honderd winkels, waarvan enkele in buurland België. Om aan de nog lopende verplichtingen te moeten voldoen zou 3,5 miljoen euro nodig zijn. Big Bazar zegt dat de deal rondom de verkoop van de Belgische ketens bijna rond is. Via deze manier hoopt de discountketen de rechter te kunnen overhalen om extra tijd te krijgen, zodat ze het faillissement kunnen voorkomen.
De rechter heeft nu besloten om woensdag 13 september om 15:00 uur opnieuw uitspraak te doen. Big Bazar rekent erop dat begin volgende week de benodigde 3,5 miljoen binnen is. De rechter is dus van plan om hierop te wachten voordat er een oordeel komt.
Straatracers vaak niet beboet: Organisatie maakt dankbaar gebruik van grijs gebied
Waar overdag op de meeste Nederlandse wegen rustig wordt gereden, veranderen er sommige wegen in een speeltuin voor auto-enthousiastelingen. Straatracers verzamelen zich diep in de nacht, meestal op rustige industrieterreinen om te kijken wie de snelste auto heeft. Dit alles gaat niet gepaard zonder risico’s.
De politie hanteert duidelijke richtlijnen voor wanneer iets wel of niet een illegale straatrace is. “Er is sprake van een straatrace wanneer er een wedstrijdelement is waar minimaal twee partijen aan mee doen en tijden geklokt worden.” Hierover ontstaat veel verwarring. Wanneer er geen tijden opgenomen worden, is er geen sprake van een race. Wij spraken een anonieme straatcoureur uit Limburg (bij de redactie is zijn naam wel bekend).
Hij organiseert al bijna 3 jaar straatraces in zijn provincie. Hierdoor is hij al vaker in aanraking gekomen met de politie, maar nog nooit werd hij beboet. De boetes die daar zijn uitgedeeld kan je op één hand tellen, vertelt hij. Er wordt bij hem niet gereden voor geld of tijden.
In de coronatijd begon de Limburger met organiseren van straatraces, zogenaamde ‘illegalnights’. Zijn motivatie hiervoor was duidelijk: “Omdat we niet meer samen konden zijn. De clubs waren dicht, een terrasje pakken zat er niet in en een jointje halen ging ook niet. Dit was gewoon saai, vooral hier in Limburg.” Ook geeft hij aan dat het stiekem een ‘fuck you’ was naar de politie.
Wat ontstond als een kleine groep uit de regio groeide al snel uit naar een grote community. Via de groepsapp wordt de informatie gedeeld over de bijeenkomst. Als een lopend vuurtje gaat dit vervolgens door de autogroepen en zo zijn ze als clubje al gegroeid naar 50 tot 100 auto’s op een nacht.
De organisator omschrijft zijn ‘meetings’ als ‘verschillend maar vooral vreugdevol’. “Natuurlijk is de sfeer op een koude nacht anders dan een zomernacht waar iedereen naar buiten komt om te kijken.” Kijkers zijn meer dan welkom. Hierdoor is het voor de politie ook moeilijker om er iets aan te doen. Zo lijkt het meer op een, zoals hij zelf zegt, ‘avond onder autoliefhebbers waar we over elkaars auto’s praten’.
Nog een tactiek is het plaatsen van zogenaamde ‘spotters’, deze mensen zijn onderdeel van de organisatie mee samenwerkt. Wanneer er politie gezien wordt, gaat er op de walkietalkie een alarm af en worden de sprintjes stilgelegd. Zo lijkt het weer op een doodgewone avond voor autoliefhebbers.
Niet alleen in Limburg vindt dit fenomeen plaats. De organisatie heeft ook samen willen werken met racers uit andere plaatsen, zoals in Helmond. Hier werd al snel een punt achter gezet. “Er werd daar wél voor geld geracet en dit zorgde voor frictie.” Hij wil dat zijn races toegankelijk zijn voor iedereen. “Onder de 250pk deed je niet eens mee in Helmond”.
Hij vindt de ‘funfactor’ heel belangrijk en dat mist hij wanneer mensen worden buitengesloten, omdat ze niet snel genoeg zijn om mee te doen. Voor de politie is het ook makkelijker om in te grijpen wanneer er voor geld geracet wordt. Dan is er namelijk wél sprake van een straatrace. Als je gepakt wordt ben je je auto kwijt en mag je opnieuw naar het CBR voor onderzoeken of je nog wel geschikt bent om auto te rijden.
Samen voor Onze Regio helpt mensen in armoede aan een winterjas
Samen voor Onze Regio zamelde vorig jaar 3.180 winterjassen in voor mensen die zelf moeilijk een jas kunnen betalen. De stichting organiseert dit jaar opnieuw een inzamelingsactie. De inzameling vindt plaats in dezelfde week als de Week tegen Armoede. “We werken altijd vanuit de vraag van de maatschappelijke partner”, vertelt Charlotte Raap, intermediair bij Samen voor Onze Regio.
De stichting brengt bedrijven die iets willen betekenen voor de maatschappij in contact met maatschappelijke organisaties die hulp nodig hebben. Inmiddels zijn ongeveer tweehonderd maatschappelijke organisaties aangesloten. Dat zijn onder meer organisaties die mensen met een laag inkomen, dak- en thuislozen en nieuwkomers ondersteunen.
Armoede in Eindhoven
In Eindhoven leefde in 2024 4,1 procent van de inwoners in armoede, blijkt uit cijfers van het CBS. Daarnaast had 7,7 procent te maken met bijna-armoede. Deze cijfers laten zien dat een deel van de inwoners moeite heeft om rond te komen.
Volgens Raap neemt het aantal aanvragen voor winterjassen elk jaar toe. De stichting zamelt dan ook alleen spullen in als daar behoefte aan is. “Het is niet zo dat wij gaan inzamelen voor het inzamelen”, zegt ze. Er zijn dit jaar 22 bedrijven die actief meedoen aan de winterjassenactie, waaronder ASML en kleinere ondernemingen. “In totaal levert dat natuurlijk met zoveel bedrijven, heel veel winterjassen op”, vertelt Raap. Daarnaast zijn er negen openbare inzamelpunten waar mensen hun jassen kunnen inleveren.
Ook bewoners kunnen bijdragen
Een van de plekken waar mensen hun jas kunnen inleveren, is het Parktheater. Overdag staat er bij de receptie een container waarin bezoekers hun jassen kunnen achterlaten. Tijdens voorstellingen kunnen ze hun jas aan speciale kapstokken hangen.
“Voor mij is het maar een jas die in de kast hangt te verstoffen. Als ik daar iemand een winter blij mee kan maken, doe ik dat graag”, vertelt een bezoeker die haar jas komt inleveren.
Het Parktheater doet inmiddels drie jaar mee met de inzamelingsactie. Vorig jaar werden er vier grote karren met jassen gevuld, vertelt een medewerker van het theater.
De juiste jas voor de juiste doelgroep
Op 29 oktober worden de ingezamelde jassen bij elkaar gebracht en gesorteerd. Dan wodt gecontroleerd of de jassen heel en schoon zijn. “Het moet een jas zijn die nog een tweede ronde mee kan”, vertelt Raap. Na het sorteren halen de maatschappelijke organisaties de jassen op die passen bij de mensen die zij helpen. Zo komt de Kledingbank Eindhoven vooral voor kinderjassen. Organisaties die dak- en thuislozen ondersteunen, nemen relatief meer herenjassen mee en Dress for Succes wil liever meer vrouwenjassen. “Zo komt iedere organisatie voor zijn eigen doelgroep”, vertelt Raap. Er is volgens haar wel meer vraag naar herenjassen terwijl er meer damesjassen worden ingezameld.
Jassen die na de verdeling overblijven, worden opgehaald door kringloopwinkels uit de regio.
Flávio Bolsonaro wint eerste verkiezingsronde in Brazilië: bescherming Amazonewoud onder druk
De radicaal-rechtse Flávio Bolsonaro wint de eerste ronde van de verkiezingen in Brazilië. Een overwinning van Flávio zal volgens experts het risico vergroten dat het milieutoezicht en de bescherming van bossen en inheemse gebieden worden verzwakt.
Ongeveer 60% van het Amazonewoud ligt in Brazilië. Het neemt veel broeikasgassen op en heeft invloed op het wereldwijde klimaat. Wie president van Brazilië wordt, heeft gevolgen die ver buiten Brazilië reiken. Onder regie van zijn tot 27 jaar veroordeelde vader en ex-president Jair Bolsonaro, steeg ontbossing naar recordhoogte. Toen Flávio’s tegenstander Lula da Silva regeerde, daalde de ontbossing juist.
Terug naar vaders beleid
“Ik verwacht dat een overwinning van Flávio betekent dat hij teruggaat naar het beleid van zijn vader”, zegt Femke Nijsse. Zij is gespecialiseerd in klimaatbeleid en de energietransitie in Brazilië. “Het betekent dat regulatie wordt verzwakt en illegale bomenkap getolereerd wordt, inclusief geweld tegen inheemse volken.” Inheemse volken in Brazilië zijn belangrijk voor het behoud van het Amazonewoud. Ze wonen er al generaties lang en beschikken over veel kennis van het bos. Ook wordt er minder ontbost in gebieden waar hun landrechten worden erkend. Toch worden ze door illegale houtkap vaak verdreven of zelfs vermoord, stelt Nijsse.
Ook Flávio’s eigen uitspraken roepen vragen op over zijn klimaatbeleid. Volgens UOL Notícias trekt hij de menselijke invloed op de opwarming van de aarde in twijfel. Internationaal persbureau Reuters schrijft over de zorgen van zijn plannen op de toekomst van het Braziliaanse klimaatbeleid. Zijn plannen bevatten namelijk weinig concrete doelen om uitstoot te verminderen.
Lula de klimaatdoorzetter
Volgens Nijsse zal Lula zijn huidige beleid voortzetten. “Hij heeft zich tijdens het COP-proces als leider willen neerzetten op het gebied van klimaatbeleid”, stelt de expert. “Daarbij hoort het beschermen van het regenwoud.” Lula bracht tijdens de COP, de VN-klimaattop, wereldleiders samen in het Amazonegebied. Hiermee wilde hij strengere mondiale klimaatplannen en bescherming van het regenwoud afdwingen. Ontbossing is met bijna 75% gedaald tijdens Lula’s presidentschap. “Wellicht lukt het hem in zijn volgende termijn naar nul ontbossing te gaan”, zegt Nijsse. Dit is ook een belofte van Lula uit 2022.
Ook de verkiezingen voor het Braziliaanse parlement hebben gevolgen voor het Amazonewoud. Volgens persbureau Reuters toont bijna 70% van de gekozen parlementariërs weinig betrokkenheid bij milieubescherming. Daardoor kan het alsnog moeilijker worden om het regenwoud te beschermen, ongeacht wie president wordt.
Antipetismo
Volgens politieke analisten stemmen veel mensen niet voor Bolsonaro junior, maar tegen Lula. Ze leggen in een artikel van het nieuwsplatform Al Jazeera uit dat er een diepe morele afkeer (Antipetismo) is tegen Lula’s arbeiderspartij. “Er is een hyperfocus op Lula en de PT. Die wordt al meer dan twintig jaar door veel conservatieven bestempeld als een hoofdverantwoordelijken voor de tierende corruptie in Brazilië”, legt Politicoloog Paolo Roberto Souza uit in het artikel. Hij werkt voor een onafhankelijk non-profit onderzoeksinstituut. De familie Bolsonaro zou als politieke kracht standhouden door gebruik te maken van de decennialange Antipetismo over Lula’s Arbeiderspartij.
De invloed van Evangelische kerken
Correspondent Tom Phillips beschrijft in de Guardian hoe de groei en kracht van de evangelische megakerken de belangrijkste motor zijn achter de ruk naar rechts. Lula heeft een progressief wereldbeeld, waar de conservatieve religieuze basis van Brazilië zich niet meer bij thuis voelt.
Veiligheid en bestaanszekerheid
Een deel van de Brazilianen heeft te maken met onzekerheid in hun dagelijks leven. Denk aan onzekere inkomens, onveiligheid, criminaliteit en stijgende kosten. Dan is het Amazonewoud niet noodzakelijk hun eerste zorg. Andere zorgen kunnen dan zwaarder wegen dan het klimaatbeleid waar Lula zich voor inzet. Wie onzeker is over inkomen of veiligheid, wil er op kunnen vertrouwen dat de overheid hun problemen serieus neemt. In Brazilië is misdaad en geweld een groot probleem. Veiligheid is dan ook een van de belangrijkste thema’s van de huidige verkiezingscampagne. Flávio Bolsonaro belooft een hardere aanpak van criminaliteit door bijvoorbeeld strenger te straffen. Voor kiezers die vinden dat er nu nog te weinig grip is op geweld en misdaad in Brazilië, kan die belofte erg aantrekkelijk zijn.
Dat betekent niet dat het klimaat of de natuur deze kiezers niets uitmaakt. Het laat zien dat kiezers verschillende zorgen en prioriteiten hebben. Mensen die leven in onzekerheid kunnen behoefte hebben aan verandering. Ook als de politieke koers die deze verandering belooft andere kwetsbare groepen of het Amazonewoud kan schaden.
Transgenderwet versoepeld, maar drempels blijven bestaan
Op 8 oktober verscheen het onderzoek Een onmenselijke wet van de Radboud Universiteit. Daaruit blijkt hoeveel leed de oude transgenderwet heeft veroorzaakt bij transgender en intersekse personen. Sinds 2014 is de wet op belangrijke punten versoepeld, maar ook binnen de huidige regels lopen mensen nog tegen obstakels aan bij het wijzigen van hun geslachtsregistratie. In hoeverre sluit de wet inmiddels aan bij hun behoeften en rechten?
Een onnodige verplichting
Sinds 1 juli 2014 moeten transgender personen die hun geslachtsregistratie van M naar V of andersom willen wijzigen een deskundigenverklaring overleggen. “Dat is een drempel die volslagen onnodig is”, zegt Emma Laurijssens van Engelenhoven, die betrokken is bij T-Nederland. T-Nederland is een online forum waar transgender personen elkaar ontmoeten en ervaringen uitwisselen. Volgens haar is de verklaring vooral een formaliteit: “Het is echt gewoon een papieren regel.”
Ook de kosten kunnen een drempel vormen. “Het is op dit moment zo dat er een paar aangewezen deskundigen zijn die ze in feite gewoon voor veertig euro verkopen”, zegt Emma. Wie de verklaring aanvraagt bij een organisatie waar diegene niet in behandeling is, kan met extra kosten te maken krijgen. Een wetsvoorstel om de deskundigenverklaring af te schaffen, werd in augustus 2025 ingetrokken.
Afhankelijk van de rechtbank
De wet regelt alleen de wijziging van M naar V of andersom. “Wat er volledig in ontbreekt, is de X”, zegt Emma. Wie een X als geslachtsregistratie wil, moet daarvoor naar de rechtbank. “Dat kost gewoon een hoop geld”, voegt ze toe. Volgens advocaat Daniëla Jakobs verschilt het per rechtbank hoe zo’n verzoek wordt behandeld en of een deskundigenverklaring noodzakelijk gevonden wordt. “Het is echt wat dat betreft een loterij: waar ben je geboren, bij welke rechtbank kom je dan terecht en ja, hoe gaan die ermee om?”
Tijdens de procedure vraagt de rechtbank ook de gemeente om een reactie. “Negen van de tien keer wordt er geen verweer gevoerd of een verweerschrift ingediend dat ze wel akkoord zijn”, vertelt Jakobs. Toch kan de procedure lang duren. Na een positieve uitspraak moeten mensen nog drie maanden wachten voordat de wijziging bij de gemeente kan worden ingeschreven.
Voorzichtig vertrouwen in verandering
Daniëla vraagt zich af of de deskundigenverklaring überhaupt nodig is. Ze verwijst naar een uitspraak van de rechtbank, waarin wordt gesteld dat genderbeleving niet objectief door een deskundige kan worden vastgesteld. “Het is inderdaad niet objectief verifieerbaar hoe iemand zich voelt”, zegt ze.
Emma ziet de toekomst rooskleuriger in. Ze wijst op de steun van het CDA voor het hijsen van de regenboogvlag op het Tweede Kamergebouw. “Daar hebben we iets meer vertrouwen in gekregen”, vertelt ze. Op 18 december 2025 nam de Tweede Kamer een motie aan om het ingetrokken wetsvoorstel opnieuw aan de Kamer voor te leggen. Een nieuw wetsvoorstel is er vooralsnog niet. Of de regels daadwerkelijk worden aangepast, moet nog blijken.
Danique (21): “Wie heeft er nou weer een uitkering?”
Het aantal jongeren in de bijstand stijgt al drie jaar op rij. Eind juni 2026 ontvingen ongeveer 44.000 jongeren onder de 27 jaar een bijstandsuitkering, blijkt uit cijfers van het CBS. Maar wat betekent het om als jongere zonder werk te zitten en moeilijk een passende baan te vinden?
Danique Hofland (21) weet hoe dat is. Toen ze haar baan verloor, kwam ze in de bijstand terecht. Ze kreeg te maken met Het UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen). Een organisatie die mensen ondersteunt bij het vinden van werk en het verstrekken van uitkeringen. Inmiddels heeft ze tijdelijk werk, maar een passende baan vinden blijft een uitdaging. In haar audioportret vertelt ze over haar ervaringen met werk en de bijstand, en de uitdagingen waar ze ook nu nog tegenaan loopt.
Amerikaanse rechter: toegang media tot Witte Huis verlengt
De rechtszaak over de persaccredatie van CNN, MS Now en Politico tegen de Amerikaanse overheid om weer toegang te krijgen tot het Witte Huis loopt nog steeds. Vandaag heeft een rechter geoordeeld dat de mediaplatformen voorlopig nog gewoon toegang hebben tot het Witte Huis.
In september is de perstoegang van de nieuwsplatformen stopgezet door president Trump, waardoor verslaggevers geen persmomenten mochten bijwonen of het Witte Huis in mochten. Volgens de president zouden de organisaties ‘fake news’ verspreiden en eenzijdig verslaggeven. De platformen beweerden zelf dat hun grondrechten en de Amerikaanse persvrijheid worden geschonden met het uitsluiten van hun verslaggevers.
Na het besluit spanden de organisaties onmiddellijk een rechtszaak aan. Terwijl de zaak loopt, is door een federale rechter (een rechter die zich bezig houdt met landelijke zaken) een uitstel van 14 dagen ingesteld. Waardoor de media nog onderdeel kon uitmaken van de ‘press pool’, de groep journalisten die de president volgen en verslag doen van zijn activiteiten. Vandaag oordeelde een federale rechter dat het uitstel van kracht is zolang rechtszaak loopt.
Wat is de intentie?
“Wat precies de intentie is, is een beetje gissen.” vertelt politicoloog Chris Nijhuis. Volgens hem gebruikt Trump dit soort beslissingen vaker om zijn tegenstanders dwars te zitten, met name nieuwszenders die negatief over hem schrijven. “Je ziet dat hij tien dingen probeert en daarvan drie blijven staan. En dat hij dan toch een aantal dingen voor elkaar heeft gekregen. Daarmee schuift de grens op van wat is toelaatbaar? En wat is niet toelaatbaar?”
Onzeker klimaat
Timothy Kelly, een Amerikaanse district-rechter, die is aangesteld door Trump, was om deze reden al geneigd om het verbod om te draaien voor onbeperkte tijd. Mede dankzij uitspraken van de president zelf. Zo vertelde hij aan Time Magazine dat hij de platformen had verbannen puur en alleen omdat ze kritisch over hem schreven. Die opmerkingen van Trump worden ook als argumenten gebruikt door de advocaten van de nieuwsplatformen.
“Je creëert wel een klimaat van onzekerheid,” zegt Nijhuis, “waardoor je als onafhankelijke toezichthouders extra op je tellen gaat passen. Je ziet dat bepaalde mensen zichzelf beginnen te censureren. Ook binnen de media.” Of CNN, MS Now en Politico hun rechtszaak tegen de regering van Trump gaan winnen blijft nog onduidelijk. Op dit moment wordt de zaak nog behandeld in een rechtbank in Washington D.C.
Groeiend aantal Chinese autofabrikanten in Europa: zorgen om transitie en concurrentie
Chinese autofabrikanten investeren steeds meer in productiefaciliteiten in Europa. Door importheffingen en hoge concurrentie in eigen land zien Chinese bedrijven kansen in Europa. Geo-economisch analist Michel Michaloliákos maakt zich grote zorgen. “We kunnen het nog gaan redden als we nu gaan investeren en China dwingen tot technologieoverdracht, zodat Europa zijn auto-industrie kan uitbouwen.”
De concurrentie van Chinese bedrijven is volgens Michaloliákos momenteel de grootste uitdaging voor de Europese auto-industrie. “Europese landen hebben in het verleden laag ingezet op de elektrificatie van het wagenpark. Wij hadden eerder moeten investeren in de elektrificatie van auto’s. Chinese auto’s zijn nu goedkoper en doen in kwaliteit niet onder voor Europese auto’s. Senior sectoreconoom ING Rico Luman geeft aan dat de transitie naar elektrisch rijden onvermijdelijk is, maar beaamt dat de Chinese concurrentie zorgen baart. “Niet alleen komen Chinezen naar Europa, wij exporteren nu ook veel minder naar China.”
Michaloliákos stelt bovendien dat het van cruciaal belang is dat Europa niet wordt weggeconcurreerd door China. “Wat je nu ziet is dat Chinese bedrijven internationaal werken, maar wel Chinese arbeiders aan het werk stellen. Dat moeten we niet willen”, zegt Michaloliákos. “We moeten ervoor zorgen dat er Europeanen gaan werken in de fabrieken en op het hoofdkantoor, zodat Europeanen in iedere stap van het productieproces betrokken worden. Het is namelijk belangrijk dat Chinese technologische kennis wordt gedeeld met Europese autofabrikanten.”
Afhankelijkheid van China
Door de komst van Chinese autobedrijven neemt de Europese afhankelijkheid van China toe, maar Michaloliákos ziet ook kansen. “Je kunt hier voordeel uit halen door Chinese bedrijven te verplichten om Europese arbeiders op te leiden.” Volgens de geo-economisch analist zal de technologische overdracht er wellicht voor zorgen dat Europa buiten de Chinese productieketen kan gaan produceren.
Luman stelt dat Europa afhankelijk is van China door de batterijen en de schaarse aardmetalen achter de productie. “Dat is zorgelijk. Als je nu de onderhandelingen ziet, kun je als Europa niet te zwaar inzetten, omdat je afhankelijk bent van batterijen van Chinese fabrikanten. Helemaal onafhankelijk worden van China zal volgens Luman nooit lukken. “Er zijn altijd wel onderdelen die uit de andere kant van de wereld komen, denk aan chips, banden of de grondstoffen daarvoor.”
Moordende concurrentie
De Chinese export van vooral elektrische auto’s is dit jaar naar recordhoogte gestegen. Uit cijfers van auto brancheorganisatie ACEA blijkt dat Europa wordt overspoeld met Chinese automerken zoals BYD, Chery en Geely. Grofweg een op de acht nieuwe auto’s die in Europa worden verkocht, komen uit China.
Volgens Michaloliákos komt de groei doordat China een industrie heeft die voornamelijk gebaseerd is op export. “De winstmarges in China liggen laag, omdat er moordende concurrentie in China is. Daarom zoeken Chinese bedrijven een afzetmarkt elders in de wereld. Daarnaast blijven wij een van de belangrijkste exportmarkten voor China, dus willen ze ons als consumentenmarkt niet kwijtraken.”
Luman stelt dat het Chinese marktaandeel hard groeit, doordat de productiekosten een stuk lager liggen. “Vooral arbeidskrachten zijn goedkoper en door staatssteun worden de kosten ook lager. Er gelden wel importtarieven, die afhankelijk van het automerk tot 45% kunnen oplopen, maar zelfs dan kunnen Chinese bedrijven hun auto’s goedkoper op de Europese markt brengen.” Inmiddels geldt er ook een maximum van 350.000 verkochte Chinese plug-in hybride auto’s in Europa per jaar, maar of dat genoeg is om de opmars te stoppen, betwijfelt Luman.
Peter Kodde: “De wereld staat nog steeds in de fik en het wordt er niet beter op”
Volgens Amnesty International staat demonstreren ook in Nederland onder druk. Autoriteiten zetten extra toezicht in tegen demonstranten. “De belangrijkste ontwikkeling is dat niet alleen links protesteert, maar ook extreemrechts en de boeren. Groepen die dat normaal eerst niet deden,” vertelt Peter Kodde, oprichter van stroomversnellers.org
Met zijn deskundigheid op het gebied van activisme en campagnevoeren. Werkt Peter Kodde aan een leefbare en menselijke wereld via Stichting Stroomversnellers. Een organisatie met als doel een leefbare aarde voor iedereen.
Meer controle
Om risico’s te vermijden geven burgemeesters regels aan demonstranten. Bepaalde uitingen worden verboden en sommige protestborden worden zelfs in beslag genomen.
Ook worden sociale media doorzocht, is er cameratoezicht bij protesten en krijgen activisten soms ook de politie aan de deur.
Toename
Toch blijven mensen de straat opgaan. “Niet alleen activisten protesteren, maar ook mensen die zichzelf dat niet noemen,” vertelt Kodde. Bij jongeren is de interesse in de politiek de laatste jaren vooral gegroeid. Uit cijfers van het CBS blijkt dat bij 6 op de 10 jongeren de politieke belangstelling en het vertrouwen is toegenomen.
Uit verder onderzoek van het CBS blijkt dat 18- tot 35-jarigen het vaakst meedoen aan een protest of demonstratie. Bovendien nam de deelname aan protesten en demonstraties onder jongeren toe na 2018.
Kodde vertelt dat de protestcultuur in Nederland groter is geworden. ‘Pensionaren demonstreren nu ook meer’, maar nog steeds staat het demonstratierecht onder druk. Dit vanwege de extra handhaving en controle die worden ingezet.
Meer aandacht
Dankzij sociale media krijgen demonstraties sneller meer aandacht. “Maar er is wel een verschil tussen extra aandacht vragen voor het protest en iets willen posten op je Instagramfeed. Soms moet je ook dingen doen die je niet op Instagram kan zetten,” Kodde.
Schemerlichtfestival groeit mee met populariteit audiovisuele kunst
Wanneer de zon ondergaat en het donker wordt, gaat het Goffertpark in Nijmegen licht geven. Het jaarlijks groeiende kunstfestival Schemerlicht brengt het park tot leven met audiovisuele kunst: kunstwerken die je kan zien én horen. “Creepy, maar wel intrigerend,” vindt bezoekster Baukje.
Met grote ogen en open mond staren koppeltjes naar een vijftien meter hoge paal die een landschap van laserlicht creëert op een donker veld. Ze staan midden in het kunstwerk. Rookmachines blazen wolken over het natte gras. Flitsende lichten doen mensen de ogen dichtknijpen en er klinkt een omhullend zwaar geluid: als een pluizige deken kruipt het om het publiek heen. “Je ziet dat mensen worden opgenomen in de kunst”, zegt vrijwilligster Anouk. “Figuurlijk en letterlijk.”
Groeiende populariteit
De audiovisuele kunst in de Goffert trekt steeds meer mensen. Voor de ingang staat een rij van tientallen meters. De laatste paar jaar zijn er duizenden bezoekers bijgekomen, blijkt uit het jaaroverzicht van de organisatie. Een onderzoek van kunstplatform Fluctuating Images toont ook aan dat technologische ontwikkelingen ervoor zorgen dat audiovisuele kunst enorm is gegroeid en zal blijven groeien.
Unieke kunstwerken
Het grootste deel van de bezoekers staat inmiddels met schuine hoofden en gefronste wenkbrauwen voor een plastic wand. “Wat is het eerste woord dat in je opkomt?” vraagt een vrouw aan haar partner. “Verstikking”, antwoordt hij. Er klinkt het geluid van een stofzuiger samen met voorzichtig geschuifel. In de doorzichtige wand zit een man in foetushouding, zijn lichaam strak in het vacuümgetrokken plastic. Met zijn duim als ventiel houdt hij controle over hoeveel lucht eruit wordt gezogen. Een vrijwilliger kijkt met een strakke blik toe.
Afwijkingen
Tegen de avond begint het park leeg te lopen. Een kleine groep verzamelt zich nog bij het laatste kunstwerk van de avond: een poort van lichtbuizen die rivieren moeten voorstellen. Als er op een knop wordt gedrukt, schiet er wit licht als stromend water door de buizen.
Eén buis geeft alle kleuren van de regenboog, een buis die niet past bij de rest. “Dat moet zeker de Waal zijn”, zegt een bezoeker zelfverzekerd tegen vrijwilligster Anouk. Ze knikt kort. De bezoeker loopt tevreden richting de uitgang. Zodra de bezoeker weg is, buigt ze haar hoofd iets naar voren en fluistert ze: “Niemand weet dat die lichtbuis gewoon kapot is.”
Hoe afhankelijk zijn bedrijven van het internet? ‘’Een geweldig IT systeem, maar dat maakt het ook extreem kwetsbaar.’’
Lege schappen, geen persoonlijke bonusaanbiedingen en geen bezorging. Klanten bij de Albert Heijn hebben de gevolgen van de cyber storing vast al gemerkt. Maar ook voor medewerkers is het chaos, online functies en digitale systemen zijn namelijk uitgevallen, waardoor het werk binnen de winkel moeilijk wordt gemaakt. Dit incident roept de vraag op: Hoe afhankelijk zijn bedrijven eigenlijk van het internet? Hier geeft een ex-medewerker en IT-student antwoord op.
Zijn meer bedrijven kwetsbaar voor zo’n storing?
Een voormalig Albert Heijn medewerker die nu de studie IT heeft afgerond, denkt dat de impact van de storing ook te maken heeft met de manier waarop het bedrijf hun systemen hebben ingericht ‘’Alles werkt samen, de bestellingen, de kassasystemen, de bonussystemen, de DC’s en transportplanning. Een geweldig IT systeem, maar dat maakt het ook extreem kwetsbaar.’’
Volgens hem geldt dit probleem niet alleen voor de Albert Heijn, maar ook voor andere grote bedrijven. ‘’Voor zover ik weet is alles in Nederland zo efficiënt mogelijk ingericht dat één kleine storing al grote gevolgen kan hebben.’’ Hij vertelt dat je dit ziet bij de treinen en het spoor, maar ook bijvoorbeeld in een supermarkt. ‘’Supermarkten bestellen vaak net genoeg om de periode tot de volgende levering te overbruggen. Mocht er dus een probleem ontstaan op DC, dan ben je dus de volgende dag al de pineut, terwijl dat voorkomen had kunnen komen door wat meer ruimte in het systeem te houden.’’ Hij vertelt: ‘’Alles is zo ingericht op efficiëntie, dat er nauwelijks nog ruimte is om problemen op te vangen.’’
‘’We moesten vanavond echt helemaal anders gaan werken’’
Dit digitale incident heeft grote gevolgen voor Ahold Delhaize, het moederbedrijf van onder andere Albert Heijn, Gall en Gall en Etos.
Medewerkers van de Albert Heijn merken het probleem, zo moest medewerker Stan Kluytmans maandagavond de gevolgen van de storing voelen. ‘’We moesten vanavond echt helemaal anders gaan werken.’’ Zo werkten de prijskaartjes niet meer. ‘’Alle ESL’s (Prijskaartjes) zijn digitaal, dus de prijzen kloppen niet. We moesten allemaal stickers gaan plakken op alle foute ESL’s.’’
Ook groente medewerker Koen Schoonen merkte het probleem. Het afboeken (terugsturen van producten die over de datum zijn) gaat normaal ook via een online systeem. “In plaats van alle producten te scannen, moesten we alles op een papiertje schrijven, dit kostte ook super veel extra tijd.’’
Ook de levering van de vracht gaat via het online systeem, waardoor er de hele dag geen vracht binnen kwam. ‘’We moesten een aantal medewerkers afbellen omdat er niks te vullen was.’’ Vertelt shiftleider Dirk ‘t Lam.
Alleen kledingrecycling is niet genoeg om de mode-industrie te verduurzamen
Britse kledingbedrijven werken met Oxfam en textielbedrijf Circle-8 aan The Circuit, een initiatief om afgedankte kleding te verwerken tot grondstoffen voor nieuwe kleding. Recycling alleen is volgens textieldeskundige Roosmarie Ruigrok niet genoeg om de mode-industrie te verduurzamen. “Het gaat nog steeds in op het probleem oplossen, in plaats van het probleem voor te zijn.”
Volgens Ruigrok ontstaat een deel van het probleem al voordat kleding wordt afgedankt. “Als het kledingbedrijf een artikel maakt waar de consument niet op zit te wachten. Hebben ze weer heel veel kledingstukken die niet te verkopen zijn.” Hierdoor onstaan er nieuwe afvalbergen. Volgens Ruigrok ligt er daarom een grote verantwoordelijkheid bij kledingmerken. Ze moeten niet alleen nadenken over de verkoop van kleding, maar ook over wat ermee gebeurt als die wordt afgedankt. “Merken zijn zo op winst gericht dat al die problemen komen.”
Niet elk kledingstuk is makkelijk te recyclen
Daarnaast is het recyclen van kleding technisch ingewikkeld. Volgens Petra Noppe, docent-onderzoeker en expert op het gebied van textiel en mode, kan één kledingstuk al uit verschillende materialen bestaan, zoals katoen, polyester en wol. Die materialen zijn moeilijk van elkaar te scheiden. Ook worden de vezels bij het recyclen korter, waardoor ze lastiger opnieuw te verwerken zijn. “Hoe langer die vezel is, hoe gladder die draadjes worden en hoe sterker het wordt,” legt Noppe uit.
Naast de technische uitdagingen spelen ook de kosten een rol. Er bestaan technieken om kleding op materiaal en kleur te sorteren, maar knopen, prints en borduursels moeten ook verwijderd worden. Dat gebeurt deels met de hand. Volgens Noppe is arbeid in Europa duur, waardoor het verwerken van afgedankte kleding kostbaar wordt.
Van textielafval naar nieuwe grondstoffen
Toch zijn er mogelijkheden. ClubHub NL zamelt sportshirts van 100 procent polyester in. De shirts bestaan uit één soort materiaal, waardoor het eenvoudiger is om ze te verwerken dan kleding waarin verschillende vezels gemengd zijn. Volgens Noppe kan het polyester worden verwerkt tot polyesterkorrels, die als grondstof voor nieuwe producten kunnen dienen.
Een vergelijkbaar initiatief is REJU in Frankrijk. Ze ontwikkelen een techniek om textielafval, waaronder polyesterhoudende kleding, te verwerken tot grondstoffen voor nieuw textiel. Daarmee probeert het bedrijf, net als The Circuit, afgedankte kleding opnieuw als grondstof te gebruiken.
De plannen voor The Circuit
Of The Circuit op grotere schaal afgedankte kleding geschikt kan maken voor vezel-tot-vezelrecycling, moet nog blijken. De eerste fase van het Britse initiatief begint in januari 2027 bij Oxfam in Batley. De betrokkenen partijen gaan daar onder meer kleding automatisch sorteren en onderzoeken hoe de materialen geschikt kunnen worden gemaakt voor recycling.
